خبرگزاری ما، گروه استانها: حمیدرضا عبدالمنافی _ بیستم ماماه به عنوان «روز فرهنگی کرج» فرصتی برای بازخوانی هویت، تاریخ و ظرفیتهای فرهنگی و هنری این شهر است؛ مناسبتی که میتواند فراتر از برگزاری چند برنامه مقطعی، به بستری برای معرفی داشتههای تاریخی، اجتماعی و فرهنگی کرج تبدیل شود.
کرج به عنوان یکی از شهرهای مهم و مهاجرپذیر کشور، در طول دهههای گذشته تحولات گستردهای را تجربه کرده است؛ با این حال بخش قابل توجهی از ظرفیتهای تاریخی، مفاخر، هنرمندان، رویدادهای اثرگذار و عناصر هویتی آن همچنان برای بسیاری از شهروندان ناشناخته مانده است.
در این میان، یکی از پرسشهای مهم این است که «کرج» با چه نماد، روایت یا ویژگی شاخصی میتواند خود را معرفی کند؛ موضوعی که نیازمند پژوهش، برنامهریزی فرهنگی و استفاده از ظرفیت هنرمندان است.
محمد ماابی، رئیس حوزه هنری استان البرز، در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار ما، ضمن تشریح نگاه این مجموعه به مقوله هویتبخشی، بر ضرورت عبور از برنامههای مناسبتی و حرکت به سمت تولیدات فرهنگی مستمر تأکید کرد.
در ادامه متن گفتگوی محمد ماابی، رئیس حوزه هنری البرز را میخوانید:
با توجه به نزدیک شدن به ۲۰ ماماه، حوزه هنری استان البرز چه برنامههایی برای روز فرهنگی کرج دارد؟
برنامهریزی روز کرج در حال حاضر در یک شورای ویژه در حال انجام است و برای این موضوع نیز مسئول ویژه تعیین شده است. بنابراین برای جزئیات دقیق برنامههای امسال باید منتظر نهایی شدن برنامهریزیها باشیم.
اما نکته مهمی که از سال گذشته نیز بر آن تأکید داشتم این است که اگر میخواهیم درباره روز کرج فرهنگسازی دقیق و مؤثری داشته باشیم، باید از سال قبل برای سال آینده برنامهریزی کنیم.
نباید چند روز مانده به روز کرج یک برنامه طراحی کنیم، تعدادی مخاطب دعوت کنیم و در نهایت یک اختتامیه برگزار شود. این اتفاق نمیتواند به تنهایی یک جریان فرهنگی ایجاد کند.
یعنی معتقدید روز کرج باید از یک مناسبت یکروزه به یک جریان فرهنگی تبدیل شود؟
دقیقاً. اگر قرار است روز کرج اثرگذار باشد، باید در طول سال برای آن برنامه داشته باشیم.
میتوانستیم از سال گذشته برای تولید یک کتاب درباره نقاط جغرافیایی جذاب کرج و استان برنامهریزی کنیم یا اتفاقات مهمی را که در استان رخ داده در قالب آثار مکتوب ثبت کنیم.
همچنین میتوانستیم مجموعهای از رویدادها را در طول سال برگزار کنیم و در هفته فرهنگی کرج به نقطه پایانی برسانیم.
ایدهآل این است که در طول سال تولید اثر، رویداد و فعالیت فرهنگی داشته باشیم و در روز کرج بخشی از این اقدامات را به مردم ارائه کنیم.
یکی از مسائل مهم درباره روز کرج، موضوع هویت این شهر است. آیا به نظر شما کرج نماد مشخص و منحصربهفردی دارد؟
ابتدا باید مشخص کنیم درباره چه جغرافیایی صحبت میکنیم. در گذشته بسیاری از مناطقی که امروز شهرستانهای مستقلی هستند، در تعریف کرج قرار میگرفتند.
امروز اما کرج محدوده مشخصی دارد و باید عناصر هویتی آن نیز متناسب با همین جغرافیا تعریف شود.
سؤال اصلی این است که اگر بخواهیم کرج را به ایران یا حتی جهان معرفی کنیم، چه چیزی را میتوانیم به عنوان نماد آن معرفی کنیم؟ غذا، لباس، موسیقی، بنا، المان یا یک عنصر فرهنگی خاص؟
متأسفانه تا امروز این موضوع به شکل جدی و پژوهشی دنبال نشده است.
برای پیدا کردن این نماد چه مسیری باید طی شود؟
به نظرم این کار باید در قالب یک پروژه پژوهشی و کارگاهی انجام شود. ابتدا باید یک تیم پژوهشی عناصر فرهنگی، تاریخی و اجتماعی کرج را احصا کند و سپس این عناصر در اختیار هنرمندان قرار گیرد تا به تصویر، نماد، المان و هویت بصری تبدیل شود.
ما بارها پیشنهاد دادهایم که برای هویت بصری شهر کرج یک کار جدی انجام شود؛ اینکه رنگ کرج چیست؟ تایپ کرج چیست؟ نشانه کرج چیست؟
بسیاری از شهرهای دنیا برای خود هویت بصری مشخص دارند، اما ما هنوز در کرج به چنین هویتی نرسیدهایم.
«I Love Karaj» هویت بصری کرج نیست
استفاده از نمادهایی مانند «I Love Karaj» (من کرج را دوست دارم)را تا چه اندازه در هویتبخشی به شهر مؤثر میدانید؟
من وقتی این موارد را میبینم، ناراحت میشوم؛ چون برخی از این نمونهها به نظر من کپی ناشیانهای از کمپین «I Love NY» هستند.
آن کمپین در نیویورک توانسته میان شهر و مردم ارتباط ایجاد کند و به یک نشانه شهری تبدیل شود، اما اینکه ما همان ساختار را برداریم و صرفاً نام شهر را تغییر دهیم، به معنای تولید هویت بصری نیست.
ما باید چیزی را پیدا کنیم که ریشه در خود کرج داشته باشد.
یکی از ویژگیهای تاریخی کرج، کوچهباغهای این شهر بوده است. آیا میتوان از این ظرفیت برای هویتسازی استفاده کرد؟
بله. ما مدلهای مختلفی را پیشنهاد دادهایم. یکی از آنها همین «کوچهباغ» است.
کوچهباغ یکی از ویژگیهای تاریخی کرج بوده و میتوان روی آن کار کرد، اما صرفاً نام بردن از کوچهباغ کافی نیست. این موضوع نیازمند نمادسازی و طراحی شهری است.
در مدیریت شهری به این فرآیند «دیزاین شهری» گفته میشود؛ یعنی وقتی یک موضوع را به عنوان هویت یک منطقه انتخاب میکنیم، المانها و عناصر بصری آن منطقه نیز باید بر اساس همان مفهوم طراحی شوند.
این نگاه را میتوان درباره خیابانها و معابر نیز اجرا کرد؟
حتماً. مثلاً اگر یک بلوار را به نام شهید بهشتی نامگذاری میکنیم، فقط نصب یک تابلو کافی نیست.
مردمی که از آن مسیر عبور میکنند باید بتوانند با المانها و عناصر مختلف بفهمند شهید بهشتی چه کسی بوده، چه نقشی داشته و چه تأثیری در تاریخ انقلاب اسلامی گذاشته است.
اگر موضوع یک خیابان «کوچهباغ» است، طراحی آن نیز باید بر اساس همین مفهوم شکل بگیرد. این همان هدفگذاری فرهنگی و طراحی شهری است.
آیا بناهای تاریخی کرج میتوانند به عنوان نماد شهر معرفی شوند؟
ما در این زمینه بررسیهایی داشتهایم. برای مثال کاروانسرای شاهعباسی را داریم، اما نمونه این نوع کاروانسرا در بسیاری از استانهای کشور وجود دارد و به همین دلیل نمیتوان آن را الزاماً نماد منحصربهفرد کرج دانست.
امامزادههای شاخصی هم در استان داریم که از نظر تاریخی و مذهبی بسیار ارزشمند هستند، اما مشابه آنها در دیگر نقاط کشور نیز وجود دارد.
بنابراین باید به دنبال چیزی باشیم که هم ریشه تاریخی و فرهنگی داشته باشد و هم بتواند هویت ویژه کرج را نمایندگی کند.
چه عناصر دیگری میتواند در این مسیر مورد توجه قرار گیرد؟
یکی از ظرفیتهای مهم، خود «البرز» است. ما در دامنه رشتهکوه البرز زندگی میکنیم و نام استان نیز البرز است.
در شاهنامه و ادبیات حماسی ایران نیز البرز جایگاه ویژهای دارد. میتوان از این ظرفیت برای نمادسازی استفاده کرد.
حتی میتوان در فضاهای شهری از المانهای مختلف شاهنامه استفاده کرد و این موضوع را به بخشی از هویت بصری استان تبدیل کرد.
آیا مفهوم «شهر پیشرو» نیز میتواند بخشی از هویت کرج باشد؟
به نظر من این یکی از ظرفیتهای جدی کرج است. اگر تاریخ کرج را بررسی کنیم، اتفاقات زیادی وجود دارد که نشان میدهد این شهر در حوزههای مختلف پیشرو بوده است.
در دوران انقلاب و دفاع مقدس، مردم کرج نقشهای مختلفی داشتند. زنان این شهر نیز در پشتیبانی از جبههها نقش مؤثری ایفا کردند.
در حوزه علمی و پزشکی نیز اتفاقات مهمی در البرز رخ داده است؛ از جمله ظرفیتهایی که در دوره کرونا شکل گرفت.
اینها مجموعهای از موضوعات است که میتواند کرج را به عنوان یک شهر پیشرو معرفی کند.
آیا برای هویت معنوی کرج نیز میتوان تعریفی ارائه کرد؟
این موضوع هم قابل بررسی است. ما اخیراً ایده «کرج، شهر امامحسنیها» را مطرح کردهایم. از امامزاده حسن گرفته تا مفاهیمی مانند کرامت، مهماننوازی و روحیه مردم کرج، میتوان این موضوع را مورد مطالعه قرار داد.
البته برای تبدیل چنین ایدهای به نماد شهری، نیازمند پژوهش، برنامهریزی فرهنگی و هنری و استفاده از ظرفیت هنرمندان هستیم.
امامزاده طاهر علیه السلام یکی از ظرفیتهای فرهنگی کرج است و تعدادی از هنرمندان و نویسندگان در آنجا دفن هستند. این ظرفیت تا چه اندازه مورد توجه قرار گرفته است؟
امامزاده طاهر علیه الاسلام واقعاً ظرفیت مهمی است. در این مکان مقبره تعدادی از هنرمندان، نویسندگان و چهرههای فرهنگی و هنری معاصر قرار دارد.
در امامزاده طاهر(ع) نیز میتوان مجموعهای از محتوای فرهنگی تهیه کرد که مشخص کند چه شخصیتی در کجا دفن شده، چه آثاری داشته و چه نقشی در فرهنگ و هنر ایران ایفا کرده است. این یک ظرفیت فرهنگی و هنری مهم برای معرفی کرج است.
آیا موضوع روز فرهنگی کرج صرفاً وظیفه حوزه هنری است؟
طبیعتاً دستگاههای مختلف باید در این زمینه همکاری کنند. اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، اوقاف، شهرداری و حوزه هنری میتوانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
حوزه هنری نیز مأموریت مشخص خود را دارد و تمرکز آن بیشتر بر هنرمندان انقلاب و هنر انقلاب است، اما ظرفیت هنری امامزاده طاهر گستردهتر است و میتوان از آن برای معرفی تاریخ فرهنگی و هنری کرج استفاده کرد.
حوزه هنری البرز در زمینه هویتبخشی چه اقداماتی انجام داده است؟
حدود پنج سال است که با هدف هویتبخشی به استان البرز کار میکنیم. عناصر هویتبخش استان را شناسایی کردهایم و به صورت مستمر روی آنها کار میکنیم.
در بخش شهدای شاخص، حدود هزار سوژه را شناسایی کردهایم و آنها را به عنوان عناصر مهم هویتبخشی استان در نظر گرفتهایم.
سال گذشته نیز با هماهنگی و همکاری کنگره شهدای استان، حدود ۵۰ کتاب وارد مرحله تألیف شد که حدود ۲۳ عنوان از آنها اکنون به مرحله خروجی رسیده و در حال چاپ است. این آثار بر مبنای هویتبخشی به استان انتخاب و تولید شدهاند. «هویت پنهان» البرز باید کشف و روایت شود
هدف از این حجم تولیدات فرهنگی چیست؟
هدف این است که مردم، بهخصوص نسل جوان، بدانند چه شخصیتهایی در این شهر زندگی کردهاند و چه اتفاقاتی را رقم زدهاند.
در کنار شهدا، موضوعات تاریخی دیگری را نیز دنبال کردهایم. برای نمونه، درباره وقایع ۱۹ تا ۲۱ بهمن و نقش مردم در آن مقطع کار کردهایم. همچنین درباره شهدای ترور و موضوعات مختلف مرتبط با تاریخ استان در حال تولید اثر هستیم. اینها بخشی از چیزی است که من آن را «هویت پنهان استان البرز» مینامم.
حتی اکنون در حال بررسی این موضوع هستیم که شاگردان کمالالملک در استان البرز چه کسانی بودهاند و چه اتفاقاتی در این منطقه رقم زدهاند.
چرا بر تولیدات هنری درباره این موضوعات تأکید دارید؟
بسیاری از این موضوعات صرفاً با یک متن یا گزارش معرفی نمیشوند. راه ماندگار کردن آنها، پرداخت هنری است.
ما تلاش کردهایم موضوع را در مرکز قرار دهیم، نه مناسبت را. یعنی نمیگوییم چون فلان مناسبت رسیده، یک پوستر و کلیپ تولید کنیم و کار تمام شود. موضوع را انتخاب میکنیم، درباره آن پژوهش میکنیم و بعد متناسب با آن کتاب، مستند، موسیقی، سرود، کمیکموشن و قالبهای مختلف هنری تولید میکنیم.
در بسیاری از این موضوعات، حدود ۱۳ قالب مختلف تولید شده است.
در نهایت چشمانداز حوزه هنری برای هویتبخشی به البرز چیست؟
ما از اینکه برای هر مناسبت فقط دو پوستر، یک کلیپ و یک کار گزارشی تولید کنیم، عبور کردهایم. موضوع برای ما این است که یک هدف مشخص داشته باشیم و مجموعهای از تولیدات را در خدمت آن هدف قرار دهیم. اگر موضوع هویت استان است، کتاب تولید میکنیم، مستند تولید میکنیم، موسیقی و سرود تولید میکنیم و آثار مختلف را در کنار هم قرار میدهیم.
در نهایت نیز باید یک فاز توزیعی مناسب برای این آثار تعریف شود تا این تولیدات واقعاً به دست مردم برسد و وارد شبکه فرهنگی استان شود.
به نظر من اگر قرار است روز کرج اتفاقی ماندگار باشد، باید همین نگاه را داشته باشیم؛ یعنی از چند ساعت برنامه و یک اختتامیه عبور کنیم و به یک جریان فرهنگی در طول سال برسیم.
سخنان رئیس حوزه هنری استان البرز، «روز فرهنگی کرج» را به فرصتی فراتر از یک مناسبت تقویمی تبدیل میکند؛ فرصتی برای کشف و روایت هویت شهری که بخش قابل توجهی از گذشته، مفاخر و ظرفیتهای فرهنگی آن هنوز برای شهروندان روایت نشده است.
از کوچهباغهای کرج و ظرفیت نام البرز و شاهنامه تا امامزاده طاهر، مفاخر، شهدا و روایتهای تاریخی، مجموعهای از سوژهها میتواند مبنای شکلگیری یک هویت فرهنگی و بصری برای کرج قرار گیرد؛ مشروط بر آنکه برنامهریزی برای این روز از چند روز مانده به ۲۰ ماماه فراتر رفته و به یک برنامه مستمر و یکساله تبدیل شود.
منبع:مهر
اقتصادآینده نیوز منتظر دریافت اخبار و پیام های هموطنان عزیز می باشد.
دیدگاه