خبرگزاری مهر، گروه استانها- فاطمه کریمی: پاییز برای گچساران تنها آغاز فصل بارش نیست، این فصل میتواند همزمان فرصتی برای جبران بخشی از خشکسالیهای سالهای گذشته و آزمونی جدی برای مدیریت بحران شهرستان باشد.
بر اساس گزارش ارائهشده هواشناسی کهگیلویه و بویراحمد، پیشبینیها از احتمال وقوع بارشهای قابل توجه و رگباری در نیمه دوم مهرماه تا اوایل آبان حکایت دارد، بارشهایی که در صورت تحقق، میتوانند منابع آبی شهرستان و منطقه را تقویت کنند، اما در صورت نبود آمادگی کافی، احتمال شکلگیری روانآب و سیلاب ناگهانی را نیز افزایش خواهند داد.
در چنین شرایطی، موضوع اصلی تنها میزان بارندگی نیست، بلکه آمادگی پیش از بارش، باز بودن مسیرهای عبور آب، ظرفیت خالی مخازن، وضعیت رودخانهها و کانالها، آمادگی روستاها و سرعت واکنش دستگاههای امدادی است زیرا در بارشهای رگباری، فاصله میان هشدار هواشناسی و وقوع روانآب میتواند کوتاه باشد.
این پدیده اقلیمی چیست و چرا باید جدی گرفته شود؟
رئیس اداره هواشناسی گچساران در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به خروجی مدلهای اقلیمی، اظهار کرد: پدیدهای که در اقیانوس آرام در حال شکلگیری است، از چرخههای تأثیرگذار آب و هوایی جهان محسوب میشود و میتواند با ایجاد ناهنجاریهای بارشی، بر الگوهای بارندگی مناطق مختلف اثر بگذارد.
امید حسینی افزود: امسال به دلیل خروج این پدیده از حالت تعادل، احتمال اثرگذاری آن بر ایران بیش از ۹۰ درصد برآورد شده است.
وی ادامه داد: در صورتی که این پدیده با دو مؤلفه دیگر یعنی «دورپیوندهای جوی» و «دو قطبی اقیانوس هند» همراه شود، غرب و جنوبغرب کشور از جمله کهگیلویه و بویراحمد میتواند شاهد بارشهای مؤثر و گسترده باشد.
رئیس اداره هواشناسی گچساران تأکید کرد: ماهیت رگباری این بارشها میتواند خطر وقوع سیلابهای ناگهانی را افزایش دهد و به همین دلیل دستگاههای اجرایی باید هشدارهای هواشناسی را مبنای برنامهریزی پیشگیرانه قرار دهند.
حسینی با اشاره به وضعیت بارش سال زراعی گذشته گفت: میزان بارش گچساران در سال گذشته به ۵۷۰ میلیمتر رسید، در حالی که این میزان در سال ماقبل ۱۷۰ میلیمتر بود.
وی میانگین بلندمدت بارش شهرستان را ۴۲۶ میلیمتر اعلام کرد و افزود: وضعیت بارشی سال گذشته مطلوب بود و پیشبینیها نشان میدهد این روند میتواند در سال جاری نیز ادامه داشته باشد.
لایروبی کانالها؛ نخستین خط دفاعی شهر مقابل سیلاب
رئیس اداره هواشناسی گچساران شروع بارشهای پاییزه را از نیمه دوم مهرماه تا اوایل آبان پیشبینی کرد و گفت: شهرداری باید هرچه سریعتر نسبت به لایروبی کانالهای سطح شهر اقدام کند.
وی افزود: حجم روانآب ناشی از بارشهای رگباری به مراتب بیشتر از بارشهای عادی است و هرگونه انسداد در مسیرهای انتقال آب میتواند تبعات بیشتری به دنبال داشته باشد.
رئیس اداره هواشناسی گچساران همچنین بر ضرورت آمادگی امور عشایر و بخش کشاورزی تأکید کرد و گفت: برای جابهجایی یا برداشت سریع محصولات حساس مانند برنج باید از هماکنون برنامهریزی شود.
حسینی با اشاره به تجربه خسارتهای گذشته، اظهار کرد: بخشی از خسارتهای سیلابی سالهای گذشته ناشی از بیتوجهی به هشدارهای زودهنگام بوده است و مدیریت بحران شهرستان باید با تشکیل تیمهای پایش، از تکرار این وضعیت جلوگیری کند.
زاگرس؛ مخزن طبیعی آب در معرض تهدید
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری گچساران نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به نقش جنگلهای زاگرس در تنظیم منابع آب، گفت: حدود ۲۰ درصد جنگلهای زاگرس در استان کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد.
علی علیپور افزود: جنگلهای زاگرس حدود ۴۰ درصد پوشش جنگلی کشور را تشکیل میدهند و از مهمترین ذخایر طبیعی ایران به شمار میروند.
وی بیان کرد: بر اساس مطالعات کارشناسی، جنگلهای زاگرس ظرفیت ذخیرهسازی حدود ۵۰ میلیارد مترمکعب آب را دارند و در تغذیه سفرههای آب زیرزمینی نقش مهمی ایفا میکنند.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری گچساران با اشاره به تنوع زیستی استان گفت: استان کهگیلویه و بویراحمد از تنوع قابل توجه گونههای گیاهی و جانوری برخوردار است، اما سرانه جنگل در منطقه حدود ۱.۲ هکتار بوده، در حالی که میانگین جهانی هشت هکتار اعلام شده است.
علیپور با ارائه گزارشی از حوادث سال گذشته، گفت: طی سال گذشته ۴۰ فقره آتشسوزی در سطح شهرستان رخ داد که پنج مورد آن در مناطق حفاظتشده اتفاق افتاد و حدود ۳۵۰ هکتار از اراضی کشاورزی و باغات نیز درگیر حریق شد.
وی افزود: این حریقها با تلاش نیروهای عملیاتی مهار شد، اما خسارتهای واردشده به پوشش گیاهی و خاک منطقه قابل توجه است.
۳۵۰ هزار هکتار عرصه با تنها چهار نیروی کارشناسی
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری گچساران با اشاره به دشواریهای عملیات اطفای حریق، گفت: در یکی از عملیاتها یکی از نیروهای این اداره از ۱۵ نقطه بدن دچار سوختگی و جراحت شد.
وی افزود: این در حالی است که تنها با چهار نیروی کارشناسی باید از حدود ۳۵۰ هزار هکتار عرصه ملی صیانت کنیم و این موضوع نشاندهنده کمبود شدید نیروی انسانی متخصص است.
علیپور یکی دیگر از تهدیدهای جدی را آتش زدن بقایای مزارع دانست و گفت: برخی کشاورزان پس از برداشت محصول اقدام به آتش زدن مزارع میکنند، در حالی که این اقدام علاوه بر تخریب مواد آلی خاک، میتواند به پوشش گیاهی و منابع طبیعی آسیب وارد کند.
وی از کشاورزان خواست با استفاده از آموزشهای ترویجی منابع طبیعی، روشهای اصولی مدیریت بقایای گیاهی را فرا بگیرند و از آتش زدن خودسرانه مزارع خودداری کنند.
سد کوثر در حال خالی کردن ظرفیت برای سیلاب
مدیر بهرهبرداری و نگهداری سد کوثر نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به نقش این سد در تأمین آب منطقه، گفت: سد کوثر آب شرب جمعیتی بالغ بر ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در پنج استان، آب مورد نیاز پنج هزار هکتار اراضی کشاورزی و نیاز برخی صنایع بزرگ منطقه را تأمین میکند.
اکبر خدری افزود: حجم فعلی آب ذخیرهشده در سد کوثر ۴۲۶ میلیون مترمکعب و معادل ۷۸ درصد ظرفیت مخزن است.
وی با اشاره به هشدارهای هواشناسی گفت: از هفته گذشته عملیات رهاسازی مدیریتشده آب از مخزن سد آغاز شده است تا ظرفیت لازم برای پذیرش روانآبهای ناشی از بارشهای احتمالی ایجاد شود.
مدیر بهرهبرداری و نگهداری سد کوثر تصریح کرد: ورودی آب به سد حدود ۶.۵ مترمکعب بر ثانیه و خروجی حدود ۱۴.۵ مترمکعب بر ثانیه است.
خدری گفت: در حال حاضر حدود ۸.۵ متر از تراز مخزن خالی است و برنامهریزی شده این میزان به ۱۰ تا ۱۱ متر افزایش یابد تا ظرفیت بیشتری برای مهار سیلابهای احتمالی فراهم شود.
چمشیر؛ ظرفیت بزرگی برای مهار روانآبها
خدری به وضعیت سد چمشیر نیز اشاره کرد و گفت: حجم فعلی مخزن این سد حدود هفت میلیون مترمکعب است و با توجه به ظرفیت خالی موجود، میتواند در مهار سیلابهای احتمالی نقش مؤثری داشته باشد.
وی ظرفیت سد چمشیر را حدود ۲.۳ میلیارد مترمکعب اعلام کرد و افزود: بارشهای پیشرو میتواند بخشی از این ظرفیت را تکمیل و به تقویت منابع آبی منطقه کمک کند.
مدیر بهرهبرداری و نگهداری سد کوثر بر ضرورت اطلاعرسانی به موقع به جوامع پاییندست تأکید کرد و گفت: رسانهها و دستگاههای اجرایی باید هشدارهای صادرشده را جدی گرفته و نسبت به آگاهسازی مردم، بهویژه کشاورزان و ساکنان حاشیه رودخانهها اقدام کنند.
آمادگی نباید به زمان وقوع بحران موکول شود
فرماندار گچساران نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به هشدارهای هواشناسی، بر ضرورت برنامهریزی پیشگیرانه دستگاههای اجرایی تأکید کرد.
ایوب مقیمی اظهار کرد: چرخه اقلیمی شکلگرفته در اقیانوس آرام میتواند احتمال بارشهای رگباری و سیلابهای نقطهای را در جنوبغرب کشور افزایش دهد و دستگاههای اجرایی باید از هماکنون برای مدیریت این شرایط آماده باشند.
وی با اشاره به تجربه مدیریت آتشسوزیهای سال گذشته افزود: همکاری بینبخشی نقش مهمی در مدیریت بحران دارد و هماهنگی میان منابع طبیعی، محیط زیست، هلال احمر، دانشگاه علوم پزشکی و شهرداری باید در ماههای پیشرو نیز ادامه پیدا کند.
مقیمی با اشاره به تأمین اعتبار برای خرید دمندههای اطفای حریق گفت: دهیاران باید نسبت به نصب و راهاندازی این تجهیزات در روستاها اقدام کرده و دستکم چند نفر از اهالی هر روستا را برای استفاده از آنها آموزش دهند.
فرماندار گچساران همچنین از برخی رفتارهای پرخطر در اراضی کشاورزی انتقاد کرد و گفت: آتش زدن اطراف مزارع برای ایجاد حاشیه ایمن، نهتنها ایمنی ایجاد نمیکند بلکه میتواند تهدیدی برای جنگلها و مراتع باشد.
وی تأکید کرد: در صورت وقوع آتشسوزی در هر نقطه از شهرستان، دهیاران و نیروهای امدادی باید بدون معطلی و بدون نیاز به دعوت رسمی، با تجهیزات خود در محل حادثه حاضر شوند.
پاییز گچساران؛ فرصت آبی یا تکرار خسارت؟
اکنون گچساران در برابر یک دوگانه مهم قرار گرفته است؛ بارشهای احتمالی میتواند بخشی از فشار ناشی از خشکسالی را کاهش دهد و مخازن سدها و منابع طبیعی را تقویت کند، اما همین بارشها اگر با مسیرهای مسدود، کانالهای لایروبینشده، آمادگی ناکافی روستاها و اطلاعرسانی دیرهنگام همراه شود، میتواند به سیلاب و خسارت تبدیل شود.
بنابراین اقدام پیش از بارش، مهمتر از واکنش هنگام بحران است، لایروبی کانالها و مسیلها، پایش رودخانهها، مدیریت تراز مخازن سدها، تعیین نقاط پرخطر، آمادهسازی تجهیزات، آموزش دهیاران و جوامع محلی و اطلاعرسانی مستمر به کشاورزان و ساکنان حاشیه رودخانهها، مجموعه اقداماتی است که میتواند فاصله میان «بارش» و «بحران» را افزایش دهد.
پاییز امسال برای گچساران، فقط فصل انتظار باران نیست؛ آزمون آمادگی دستگاههایی است که باید پیش از جاری شدن روانآب، مسیر مدیریت بحران را هموار کرده باشند.
اقتصادآینده نیوز منتظر دریافت اخبار و پیام های هموطنان عزیز می باشد.
دیدگاه