خبرگزاری مهر، گروه استانها: اقتصاد امروز دیگر صرفاً بر پایه سرمایههای بزرگ و کسبوکارهای سنتی شکل نمیگیرد؛ گاهی یک ایده، یک مهارت، یک گوشی تلفن همراه، یک رایانه یا حتی یک توانایی فردی میتواند نقطه آغاز یک کسبوکار باشد.
در چنین اقتصادی، پرسش مهم این نیست که چه کسی سرمایه بیشتری دارد، بلکه این است که چه کسی فرصت پیدا میکند توانایی خود را به محصول، خدمت یا درآمد تبدیل کند، مددجویان بهزیستی نیز از این قاعده مستثنی نیستند.
در سالهای اخیر، نگاه به جامعه هدف بهزیستی از «حمایت معیشتی» به سمت «توانمندسازی» تغییر کرده است؛ اما توانمندسازی زمانی به معنای واقعی خود میرسد که فرد بتواند از ظرفیتهای شخصی خود برای ساختن یک زندگی اقتصادی مستقل استفاده کند.
اینجاست که فناوری و زیستبوم نوآوری میتواند یک حلقه مفقوده را تکمیل کند؛ حلقهای میان استعداد، مهارت، آموزش، ایده، تولید، بازار و درآمد.
این نگاه با تأکیدات رهبر معظم انقلاب بر اقتصاد دانشبنیان، میدان دادن به جوانان و نخبگان، حمایت از تولید و تبدیل علم و فناوری به ثروت و اشتغال نیز همراستا است؛ رویکردی که در آن فناوری نباید در آزمایشگاه یا شرکت دانشبنیان متوقف بماند، بلکه باید اثر خود را در زندگی مردم و اقتصاد جامعه نشان دهد.
از سوی دیگر، در سخنان و رویکردهای رئیسجمهور شهید، آیتالله رئیسی، نیز بر حمایت از نخبگان، شرکتهای دانشبنیان و ایجاد اشتغال مولد تأکید شده بود؛ اشتغالی که قرار است از دل ظرفیتهای واقعی کشور شکل بگیرد، نه صرفاً از مسیر استخدام دولتی باشد.
حالا میتوان همین نگاه را به حوزه بهزیستی آورد و یک سؤال جدی مطرح کرد: چرا بخشی از مددجویان بهزیستی نتوانند در زنجیره فناوری، تولید، خدمات و کسبوکار قرار بگیرند؟
مددجو نباید فقط دریافتکننده حمایت باشد
یکی از مسائل اساسی در حوزه اشتغال جامعه هدف بهزیستی، فاصله میان «توانمندسازی» و «اشتغال پایدار» است.
برگزاری دورههای آموزشی، پرداخت تسهیلات و ارائه حمایتهای مختلف اگرچه ضروری است، اما زمانی نتیجه میدهد که فرد پس از دریافت این حمایتها بتواند وارد بازار کار شود و درآمد مستمر داشته باشد.
مشکل از جایی آغاز میشود که آموزش به پایان میرسد، اما بازار وجود ندارد؛ تسهیلات پرداخت میشود، اما مدل کسبوکار مشخص نیست؛ فرد مهارت پیدا میکند، اما کسی او را به یک کارفرما، شرکت فناور یا بازار فروش معرفی نمیکند زیرا در چنین شرایطی، بخشی از منابع هزینه میشود، اما زنجیره اشتغال کامل نمیشود.
راهحل، تغییر نگاه از «ایجاد شغل برای مددجو» به «ساختن مسیر کسبوکار برای مددجو» است و این دو نگاه تفاوت مهمی با یکدیگر دارند.
در نگاه نخست، مددجو منتظر است کسی برای او شغل ایجاد کند؛ اما در نگاه دوم، تلاش میشود توانایی فرد شناسایی، مهارت او تقویت، به یک فرصت اقتصادی متصل و محصول یا خدمت او وارد بازار شود. اینجاست که ظرفیت پارک علم و فناوری میتواند وارد میدان شود.
۲۶۰ هسته فناور در کنار بیش از ۵۵ هزار مددجو
رئیس پارک علم و فناوری کهگیلویه و بویراحمد در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به ظرفیتهای موجود اظهار کرد: پارک علم و فناوری میتواند در سه سطح ستادی، مراکز توانبخشی و سطح مستقیم جامعه هدف، خدمات مورد نیاز بهزیستی و مددجویان را ارائه کند.
سید نصرالله افتخاری افزود: ۲۶۰ هسته فناور در پارک علم و فناوری استان مستقر هستند و این ظرفیت میتواند برای ایجاد فرصتهای جدید اشتغال و حل مسائل حوزه بهزیستی مورد استفاده قرار گیرد.
وی با اشاره به پیشنهاد تشکیل یک دفتر مشترک میان دو مجموعه گفت: طبقهبندی توانمندیهای مددجویان و معرفی سریع آنها به شرکتهای دانشبنیان و فناور میتواند روند اشتغالزایی جامعه هدف بهزیستی را سرعت ببخشد.
افتخاری ادامه داد: ممکن است یک مددجو در حوزهای مهارت داشته باشد که یک شرکت فناور یا دانشبنیان به آن نیاز دارد، اما این ظرفیت به دلیل نبود ارتباط میان دو طرف شناسایی نشده باشد.
وی بیان کرد: ایجاد یک سازوکار مشخص برای شناسایی توانمندیها و معرفی افراد میتواند این فاصله را از بین ببرد.
رئیس پارک علم و فناوری کهگیلویه و بویراحمد تصریح کرد: این مجموعه آمادگی دارد از طریق دورههای آموزش فشرده و مهارتآموزی، مددجویان را برای ورود به مشاغلی با سطح درآمد بالاتر در شرکتهای فناور آماده کند.
افتخاری تأکید کرد: مسیرهای اشتغال در پارک علم و فناوری همواره باز است و هدف ما فعالسازی ظرفیتهای موجود برای ایجاد فرصتهای واقعی اشتغال است.
از مهارتآموزی تا تجاریسازی
اما بخش مهمتر این مسیر، جایی است که آموزش به پایان میرسد.
اگر مددجویی مهارتی را فرا گرفت، گام بعدی باید مشخص باشد؛ آیا میتواند محصول تولید کند؟ آیا میتواند خدمتی ارائه دهد؟ آیا بازار دارد؟ چه کسی محصول او را میخرد؟ چگونه باید بازاریابی کند؟ آیا میتواند به یک شرکت فناور متصل شود؟ آیا امکان فروش اینترنتی دارد؟
اینجاست که مفهوم تجاریسازی اهمیت پیدا میکند، تجاریسازی یعنی ایده، مهارت یا محصول در مرحله تولید متوقف نشود و بتواند مسیر خود را تا بازار طی کند.
پارک علم و فناوری میتواند دقیقاً در همین حلقه نقشآفرینی کند؛ از شناسایی ایده و توانمندی گرفته تا آموزش، مشاوره، منتورینگ، اتصال به شرکتها، توسعه محصول، بازاریابی و کمک به ورود به بازار.
اگر این ظرفیت در خدمت جامعه هدف بهزیستی قرار گیرد، دیگر مددجو تنها دریافتکننده تسهیلات نخواهد بود؛ بلکه میتواند بخشی از یک زنجیره اقتصادی باشد.
بیش از ۵۵ هزار نفر؛ جامعهای که نمیتوان فقط برای آن حمایت توزیع کرد
مدیرکل بهزیستی کهگیلویه و بویراحمد در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به گستردگی جامعه هدف این سازمان اظهار کرد: بیش از ۵۵ هزار مددجو در حوزههای مختلف زیر پوشش بهزیستی استان قرار دارند.
مهران کشاورز افزود: هدف اصلی، توانمندسازی چندجانبه این افراد برای خروج از چرخه وابستگی و ورود به چرخه تولید و اشتغال پایدار است.
وی بیان کرد: باید با انتخاب گروه محدودی از مددجویان، مسیری طراحی شود که خروجی آن اشتغال و درآمد واقعی و پایدار باشد و فعالیتها صرفاً به برگزاری دورههای آموزشی محدود نشود.
کشاورز با اشاره به تخصیص ۲۱۶ میلیارد تومان اعتبار در حوزه اشتغالزایی استان طی سال گذشته گفت: لازم است در شیوه اجرای این اعتبارات بازنگری شود و روشهایی که بازدهی بیشتری دارند، مورد استفاده قرار گیرند.
مدیرکل بهزیستی کهگیلویه و بویراحمد افزود: اگر بتوانیم منابع موجود را در مسیرهایی قرار دهیم که به اشتغال واقعی و درآمد پایدار منجر شود، اثربخشی اقدامات افزایش خواهد یافت.
یک مدل متفاوت برای هزینهکرد اعتبارات اشتغال
مسئله فقط میزان اعتبار نیست؛ مسئله مهمتر این است که اعتبار چگونه هزینه شود زیرا ممکن است تسهیلاتی به فردی پرداخت شود و پس از مدتی کسبوکار او به دلیل نبود بازار، ضعف مهارتهای مدیریتی یا نداشتن شبکه فروش متوقف شود.
اما اگر پیش از پرداخت تسهیلات، توانمندی فرد بررسی شود، مدل کسبوکار شکل بگیرد، بازار هدف مشخص شود و فرد به یک مجموعه تخصصی یا فناور متصل شود، احتمال ماندگاری شغل افزایش پیدا میکند.
در این مدل، اعتبار دیگر فقط پول نیست؛ بلکه سوخت یک زنجیره اشتغال است.
سه ضلع همکاری؛ بهزیستی، فناوری و بازار
معاون پارک علم و فناوری کهگیلویه و بویراحمد در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: همکاری میان دو مجموعه در سه سطح خدمات به ستاد بهزیستی، مراکز توانبخشی و مخاطبان نهایی قابل تعریف است.
سید عباس حسینی افزود: احصای فهرست نیازها، منتورینگ، بازاریابی نوین، فعالیتهای ترویجی و آموزشی و ایجاد مرکز رشد و کارآفرینی مشترک از جمله راهکارهای عملیاتی است.
وی بیان کرد: استفاده هدفمند از ظرفیت فناوران میتواند به توسعه راهکارهای نوآورانه در حوزه بهزیستی و ایجاد فرصتهای جدید برای جامعه هدف کمک کند.
به گفته حسینی، اگر نیازهای واقعی بهزیستی احصا شود، شرکتهای فناور میتوانند برای آنها راهکار طراحی کنند و از سوی دیگر، مددجویان دارای توانایی نیز میتوانند وارد بخشی از این زنجیره شوند.
خانه نوآوری؛ ایدهای برای عبور از آموزش سنتی
مدیر مراکز رشد پارک علم و فناوری کهگیلویه و بویراحمد نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر از آمادگی این مجموعه برای راهاندازی «خانه نوآوری بهزیستی» خبر داد.
حسین خلیلی اظهار کرد: برگزاری رویدادها و بوتکمپهای اشتغال مهارتی نیز میتواند از برنامههای مشترک باشد.
وی افزود: این برنامهها میتواند مددجویان دارای ظرفیت را با مهارتهای جدید، مدلهای کسبوکار و فرصتهای کارآفرینی آشنا کند.
خلیلی تأکید کرد: فعالسازی ظرفیتهای اشتغال و کارآفرینی مددجویان میتواند زمینهساز شکلگیری مسیرهای جدید برای توانمندسازی جامعه هدف باشد.
فناوریهای شناختی؛ وقتی نوآوری به توانبخشی میرسد
این همکاری تنها به اشتغال ختم نمیشود زیرا بخش دیگری از ظرفیت فناوری میتواند مستقیماً در خدمت توانبخشی قرار گیرد.
در این مسیر، فناوران و کارشناسان حاضر به معرفی بخشی از دستاوردها و خدمات تخصصی خود پرداختند.
این فناوریها نشان میدهد حوزه بهزیستی صرفاً به خدمات حمایتی محدود نیست و میتواند یکی از بازارهای جدی برای توسعه فناوریهای بومی، خدمات نوآورانه و محصولات دانشبنیان باشد.
مددجوی فناور؛ تصویری دور از دسترس نیست
تصویر رایج از یک مددجو معمولاً با دریافت حمایت، مستمری یا تسهیلات گره خورده است؛ اما جامعه هدف بهزیستی یک مجموعه یکدست نیست.
در میان این جامعه، جوان، دانشآموخته، هنرمند، برنامهنویس، تولیدکننده، صاحب ایده، نیروی ماهر و افراد دارای استعدادهای مختلف وجود دارند.
بنابراین نمیتوان برای همه یک نسخه واحد پیچید. ممکن است یک نفر به آموزش فنی نیاز داشته باشد، فردی دیگر به سرمایه، دیگری به بازار و فردی نیز به یک شرکت فناور برای تبدیل ایده خود به محصول.
این همان نقطهای است که سیاستگذاری اشتغال باید از نسخههای عمومی فاصله بگیرد و به سمت توانمندسازی فردمحور حرکت کند.
راهی که میتواند یک تجربه استانی شود
کهگیلویه و بویراحمد با برخورداری از پارک علم و فناوری، شرکتهای دانشبنیان، هستههای فناور و جامعه هدف گسترده بهزیستی، ظرفیت آن را دارد که یک مدل بومی برای «اشتغال فناورانه مددجویان» طراحی کند.
این مدل میتواند با یک گروه محدود آغاز شود؛ تعدادی از مددجویان دارای مهارت و استعداد شناسایی شوند، تواناییهای آنان دستهبندی شود، برای هر فرد مسیر شغلی مشخص شود و سپس به شرکتهای فناور، بازار یا مراکز رشد متصل شوند.
موفقیت این گروه میتواند مبنای توسعه طرح قرار گیرد.
در چنین مدلی، معیار موفقیت نیز تعداد دورههای برگزارشده یا تعداد تسهیلات پرداختشده نیست؛ بلکه تعداد افرادی است که پس از طی این مسیر، به درآمد پایدار رسیدهاند.
پایان حمایت؛ آغاز توانمندی
مسیر توانمندسازی مددجویان را نمیتوان با یک دوره آموزشی یا پرداخت یک تسهیلات به پایان رساند.
توانمندسازی واقعی زمانی اتفاق میافتد که فرد بتواند روی پای خود بایستد، برای توانایی خود بازار پیدا کند و درآمدی داشته باشد که وابستگی او را کاهش دهد.
فناوری میتواند این مسیر را کوتاهتر کند؛ نه به این معنا که همه مددجویان باید برنامهنویس یا صاحب یک شرکت دانشبنیان شوند، بلکه به این معنا که هر توانایی، در هر سطحی، بتواند شانس تبدیل شدن به یک فرصت اقتصادی را پیدا کند.
از این منظر، همکاری پارک علم و فناوری و بهزیستی تنها یک همکاری میان دو دستگاه نیست؛ بلکه میتواند آزمونی برای یک نگاه تازه باشد؛ نگاهی که در آن کسبوکار متعلق به گروهی خاص نیست، فناوری پشت دیوار شرکتهای دانشبنیان نمیماند و مددجو نیز صرفاً مخاطب حمایت نیست.
اگر «شناسایی توانایی»، «مهارتآموزی»، «نوآوری»، «تجاریسازی» و «بازار» در یک مسیر واحد کنار هم قرار گیرند، میتوان از دل همین ظرفیتهای موجود، نسلی از مددجویان کارآفرین و فناور را ساخت؛ افرادی که روزی دریافتکننده حمایت بودند و امروز خودشان صاحب درآمد، تولیدکننده و حتی ایجادکننده فرصت شغلی برای دیگران هستند.
اقتصادآینده نیوز منتظر دریافت اخبار و پیام های هموطنان عزیز می باشد.
دیدگاه