افشین نجفقلی دوست – اقتصاد آینده – آذربایجان شرقی(مراغه ) : فصل ثبتنام مدارس همواره دماسنج کارآمدی، انضباط اداری و میزان پایبندی دستگاه تعلیم و تربیت به عدالت آموزشی است؛ فرآیندی که اگر با سازوکارهای شفاف، قاعدهمند و دادهمحور هدایت نشود، بهسرعت تغییر ماهیت داده و ساحت مقدس مدرسه را به «بازار عرضه و تقاضا»، «چانهزنی شهریهای» و «رقابت نابرابر برای مدارس برخوردار» تقلیل میدهد.
با استقرار مدیریت جدید آموزش و پرورش مراغه تحت تصدی ناظم عزیزی، جامعه محلی، اولیا و ناظران حوزه عمومی با یک پرسش بنیادی و ساختاری مواجهاند: آیا مدیریت جدید توانسته است با تکیه بر نام و رسالت سازمانی خویش، «نظم» را در پیشخوان ثبتنام مدارس واقعاً «عزیز» بدارد، یا همچنان گرههای سنتی و جلوههای بازاری بر این فرآیند سایه افکندهاند؟
برای واکاوی منصفانه و در عین حال نقادانه این موضوع، میتوان چند شاخص کلیدی سیاستگذاری و مدیریت اجرایی را در ترازوی سنجش قرار داد:
۱. تفکیک ساحت «حق بر آموزش» از «منطق بازار»
مدارس دولتی طبق قانون اساسی متولی ارائه خدمات رایگان آموزشی هستند. جلوه بازاری زمانی شکل میگیرد که:
ثبتنام مشروط به پرداخت مبالغی تحت عناوین «کمک به مدرسه»، «شهریه غیررسمی» یا «خدمات فوقبرنامه اجباری» شود.
مدیر مدرسه در جایگاه «مذاکرهکننده مالی» بنشیند و ولی دانشآموز در موضع «خریدار مستأصل».
محک مدیریت جدید: آزمون جدی آقای عزیزی در این ساحت، استقرار سازوکار نظارتی برخط، شفاف و قاطع است. نظمی پایدار تلقی میشود که تبادل مالی در زمان ثبتنام را بهطور ساختاری و بدون تعارف صفر کند، نه آنکه صرفاً به صدور بخشنامههای کلیشهای و تکراری بسنده شود.
۲. برچیدن چانهزنی در «محدودهبندی جغرافیایی» (کروکیمحوری در برابر سفارشپذیری)
یکی از پرتنشترین جلوههای ثبتنام در مراغه، تراکم نامتوازن متقاضیان در چند مدرسه خاص شهری و خالی ماندن ظرفیت یا تضعیف مدارس حاشیهای و پیرامونی است؛ وضعیتی که بازار ثبتنامهای غیررسمی با نشانیهای ساختگی یا توصیهنامهها را گرم میکند.
محک مدیریت جدید: نظم اصیل زمانی تحقق مییابد که نقشه آموزشی شهر بر مبنای عدالت منطقهای و سامانههای الکترونیک پایش محدوده بازطراحی شود. تثبیت اعتبار تمامی مدارس محلات و جلوگیری از خروج غیرمتعارف دانشآموزان با اتکا به روابط، شاخصی است که نشان میدهد آیا مدیریت جدید در برابر فشارهای غیررسمی مقاومت کرده یا سازوکارها را به مقتضیات بازار واگذار کرده است.
۳. شفافیت ضوابط در مدارس خاص (تیزهوشان، نمونهدولتی و هیئتامنایی)
مدارس هیئتامنایی و نمونه در شهرهایی چون مراغه همواره کانون دغدغه اولیا برای دستیابی به کیفیت آموزش بهتر هستند. اگر میزان شهریه، نحوه گزینش، هزینههای فوقبرنامه و تراز عملکردی این مدارس شفاف نباشد، این بخش بیشترین شباهت را به بازار خدمات ویژه پیدا خواهد کرد.
محک مدیریت جدید: آیا سامانهای شفاف برای گزارشگیری، تبیین هزینهکردها و ارزیابی استانداردهای آموزشی این مدارس در اختیار افکار عمومی قرار گرفته است؟ تکریم اولیا در این حوزه، از مسیر شفافسازی حقوقی میگذرد تا خط تمایز میان «مشارکت داوطلبانه مردمی» و «تحمیل شهریه بازاری» حفظ شود.
۴. سرعت، کرامت انسانی و صیانت از آرامش روانی خانوادهها
تنور ثبتنام نباید خانوادهها را دچار اضطراب، صفهای فرسایشی و احساس تبعیض کند. حضور میدانی تیمهای بازرسی، راهاندازی میز خدمت واقعی (و نه تشریفاتی) برای پاسخگویی به تعارضات و شکایات، و سرعت عمل در صدور احکام بازدارنده برای تخلفات، ارکان مدیریت کارآمد به شمار میروند.
محک مدیریت جدید: ارزیابی عملکرد شخص مدیر آموزش و پرورش و معاونتهای ذیربط با میزان رضایت عمومی، کاهش شکایات ارجاعی به نهادهای بالادستی و حذف پدیدههایی نظیر صفنشینیهای ناعادلانه سنجیده میشود.
جمعبندی؛ چشمانتظار گذار از شعار به قاعده
چنانچه آموزش و پرورش مراغه در دوره مدیریتی فعلی بتواند:
جریان مالی هنگام ثبتنام را مهار و شفاف سازد،
عدالت فضایی و حوزهبندی مدارس را بدون استثنا قائل شدن تثبیت کند،
و سازوکار نظارت همگانی و رسیدگی فوری به تخلفات را فعال نگاه دارد؛
میتوان گفت که «نظم» به معنای حقیقی کلمه در سیاستگذاری این اداره عزیز داشته شده و ساحت مدرسه از هرگونه شائبه دادوستد و بازارمحوری منزه مانده است. در غیر این صورت، داغی تنور ثبتنام تنها نشانهای از استمرار الگوهای کهنه و تبدیل فرصتهای مدیریتی به تکرار روندهای پرچالش گذشته خواهد بود؛ امری که مطالبهگری دقیق اصحاب رسانه، فعالان اجتماعی و اولیای شهر مراغه بهترین ضامن اصلاح و پایش آن است.
به راستی موضوع آغ خال یا قره خال در این کشمکش ثبت نام مدارس کدام معانی را به همراه دارد ؛
قرهخالِ ثبتنام مدارس…؟
قرهخال بر پیشانی عدالت آموزشی…؟
آغخالِ امید در میانه آشفتگی ثبتنام…؟
از آغخال وعدهها تا قرهخال واقعیتها…؟
چرا یک مانیتور با امکان ثبت نام همزمان با رویت مستندات برخوردار شوندگان در مدارس نصب نمیکنید اگر به انصاف خودتان مطمئن هستید
دیدگاه