داود بدرزاده در گفتگو با خبرنگار ما ،با ارائه تصویری از تحولات دو دهه اخیر بخش کشاورزی استان اظهار کرد: البرز دارای پتانسیلهای ویژه در حوزه باغات، گلخانهها، نهال و اندامهای تکثیری و قارچ خوراکی است.
به گفته وی، اقتصاد کشاورزی، بافت اجتماعی و ساختار بهرهبرداری در البرز به شدت تغییر کرده و این تغییرات، هم فرصتهای تازهای ساخته و هم چالشهای جدی مانند محدودیت آب، خرد شدن اراضی، تغییر کاربری را پیش روی بخش کشاورزی قرار داده است.
بدرزاده با اشاره به تغییرات گسترده بخش کشاورزی استان البرز در دو دهه گذشته گفت: استان البرز در گذشته بیشتر یک استان زراعی بود، اما در سالهای بعد سطح باغات افزایش پیدا کرد و همزمان با محدودیت آب، خرد شدن اراضی و فشار شهرنشینی، ساختار کشاورزی استان به سمت باغبانی، گلخانه و کشاورزی فشرده حرکت کرد.
وی حوزه باغبانی را به لحاظ رستههای کاری به چند بخش کلی تقسیم کرد و افزود: باغات میوه، گلخانهها، واحدهای قارچ خوراکی، نهالستانها و گیاهان دارویی، شاخههای اصلی باغبانی استان را تشکیل میدهند و هر کدام به رستهها و زیربخشهای متعدد تقسیم و ظرفیتها و مسائل خاص خود را دارند.
۲۴۵۰۰ هکتار باغ میوه و دارای رتبههای تولید و رکورد تولید کشوری
مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی استان البرز با ارائه آماری از وضعیت باغات استان اظهار کرد: باغات میوه استان حدود ۲۴۵۰۰ هکتار است و تولیدات آنها به نزدیک ۵۷۰ هزار تن میرسد. در حوزه گلخانهها حدود ۱۰۰ هزار تن انواع سبزی و صیفی و ۱۰ هزار تن توتفرنگی، حدود ۱۷۷ میلیون انواع گل و گیاه زینتی، حدود ۳ میلیارد عدد نشا مکانیزه و نزدیک به ۲۶ هزار تن قارچ خوراکی، حدود ۱۱ میلیون نهال مثمر و حدود ۵۴ میلیون انواع درخت و درختچه غیرمثمر و ۱۰۰۰ تن انواع گیاهان دارویی در استان سالیانه تولید میشود.
وی با اشاره به جایگاه ملی البرز در تولید محصولات باغی گفت: در ۲۱ محصول حوزه باغبانی، استان البرز رتبه عملکرد اول تا چهارم کشور را دارد و بیش از ۵۰ درصد باغات میوه استان را درختان هستهدار مانند آلو، شلیل و هلو، گیلاس، زردآلو و آلبالو و گوجهسبز تشکیل میدهند.
بدرزاده با تأکید بر بهرهوری بالای باغبانی استان تصریح کرد: میانگین عملکرد باغبانی استان البرز حدود پنج برابر میانگین کشور است و این نشان میدهد که کشاورزان استان و بدنه کارشناسی، با وجود همه محدودیتها، توانستهاند بهرهوری را بالا ببرند.
انقلاب در زنجیره تولید نهال، از تکثیر جنسی تا پایههای رویشی
یکی از مهمترین بخشهای این گفتگو به تحول در تولید نهال و پایههای رویشی اختصاص داشت.
بدرزاده در این باره عنوان کرد: در گذشته اکثر نهالها به روش جنسی و با بذر تولید میشدند. در این روش، دوره نونهالی درخت طولانی بود و دوره قبل از بهرهبرداری به شدت بالا بوده و هزینههای تولید را افزایش میداد. همه به این نتیجه رسیدند که این روش مقرونبهصرفه نیست و به سراغ تکثیر غیرجنسی و پایههای رویشی رفت.
وی با اشاره به ورود پایههای رویشی به استان البرز در دهه هشتاد افزود: در ابتدا با سردرگمی و آزمونوخطا روبهرو شدیم، زیرا شناخت کافی از این پایهها وجود نداشت. اما با انجام آزمایشهای میدانی و بومیسازی، به تدریج الگوهای موفق به دست آمد. امروز در استان البرز چهار مرکز کشت بافت فعال داریم و با استفاده از کشت بافت، دوره تولید نهال از حدود دو سال را به حدود شش ماه کاهش داده است.
بدرزاده با اشاره به اهمیت نهال گواهیشده گفت: نهال گواهیشده با لیبل آبی، نهالی است که سلامت آن صددرصد تأیید شده باشد. متأسفانه تنها حدود یک درصد نهال کشور لیبل آبی دارد. باید در درازمدت همه نهالستانها به سمت تولید نهال گواهیشده هدایت شوند. اکثر نهالستانهای البرز دارای مجوز بوده و در صدد هستیم همه نهالستانها دارای مجوز بهرهبرداری شوند و به تبع آن امکان ردیابی نهالهای عرضهشده از طریق نصب لیبل مهیا گردد.
وی همچنین از فعالیت کمیته فنی مشترک با مؤسسه ثبت و گواهی نهال و بذر خبر داد و اظهار کرد: در این کمیته، نقشه راه تولید نهال، مجوزهای بهرهبرداری، سلامت نهال و موانع موجود بررسی میشود. تولید نهال هنوز ماهیت حاکمیتی دارد و نیاز هست در اعمال حاکمیت امکانات بیشتری در اختیار بخش قرار گیرد.
آب، چاههای غیرمجاز و پساب بلاتکلیف
بدرزاده در بخش دیگری از این گفتگو به بحران آب اشاره کرد و گفت: حدود ۳۰ درصد چاههای استان بدون مجوز هستند. بسیاری از این چاهها در دهههای گذشته و پیش از تصویب قانون حفر شدهاند و کشاورزان در آن زمان تصوری از پروانه و مجوز نداشتند.
وی با انتقاد از نحوه اجرای قانون عادلانه آب افزود: قانون بدون توجه به چاههای قدیمی و شرایط واقعی کشاورزان تصویب شد. امروز با نصب کنتور هوشمند در چاهها و سایر عوامل دیگر با کاهش ۳۰ درصدی برداشت روبهرو هستیم، در حالی که باید ابتدا زیرساختها، معیشت کشاورز و راهکارهای جایگزین دیده میشد. علیرغم تمامی اقدامات انجامشده در جهت افزایش بهرهوری و الگوهای کشت و آبیاری نوین در تمامی اراضی زراعی و باغی با محدودیت آب مواجه هستیم.
مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی البرز درباره استفاده از پساب نیز گفت: استانداردهای لازم برای استفاده از پسابها مشخص نیست. وزارت بهداشت و محیط زیست باید استانداردها را تعیین کنند. استفاده از پساب برای محصولات خوراکی باید با دقت و بر اساس استانداردهای مشخص باشد؛ همچنین در بسیاری موارد هزینهها و نرخ پساب متأسفانه به شدت بالا بوده و توجیهی برای استفاده در کشاورزی ندارد.
گلخانه، راهی برای توسعه بخش و استفاده از ظرفیتهای موجود
بدرزاده با اشاره به توسعه گلخانهها و کشت هیدروپونیک گفت: کشت گلخانهای در برخی محصولات یک ضرورت است. برای مثال، توتفرنگی خارج از فصل و در گلخانه به دلیل محدودیتها در فضای آزاد، از جمله شرایط اقلیمی و خواص فیزیکیشیمیایی خاک، باید در گلخانه تولید شود.
وی درباره کیفیت محصول گلخانهای اظهار کرد: کیفیت محصول گلخانهای از نظر طعم و مزه ممکن است کمتر از فضای آزاد باشد، اما عملکرد آن بسیار بالاتر است. امروز دنیا برای تأمین غذا و نیاز جمعیت هشت میلیارد نفری، ناچار به استفاده از گلخانه و کشاورزی فشرده در محیطهای کنترلشده و خارج از فصل و یا در طول کل سال برای غلبه بر محدودیتهای محیطی است. بازار نیز محصولی را میپسندد که ظاهر مناسبتری داشته باشد و این واقعیت در تجارت جهانی پذیرفته شده است.
بدرزاده با اشاره به کنترل کیفیت محصولات گلخانهای افزود: استانداردها باید رعایت شود و گواهی بهداشتی صادر شود. امروز بارکد و قابلیت رصد محصولات مطرح شده است تا مصرفکننده بتواند از سلامت محصول مطلع شود. صدور QR code در محصولات گوجهفرنگی و قارچ خوراکی و پسته در استان البرز اجباری شده است و در حال اجرای برنامه طبق قانون هستیم.
سم، نیترات و کیفیت محصول
مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی البرز درباره مصرف سموم و نگرانیهای مربوط به کیفیت محصولات گفت: در استان البرز به دلیل شرایط آبوهوایی مناسب، طبق تجربیات سالیان گذشته باغات میوه استان با حداقل مصرف سموم اداره میشود؛ بهطوریکه در نمونههای برداشتشده تقریباً ماندگاری سموم و تجمع نیترات مشاهده نشده است.
وی درباره شایعه ارتباط اندازه درشت میوه با مصرف زیاد سم یا کود گفت: این تصور درست نیست. درشت شدن میوه به عواملی مانند هرس، تنک کردن میوه، سن درخت، رقم، بافت خاک و مدیریت باغ بستگی دارد. نمیتوان صرفاً بر اساس اندازه میوه درباره مصرف سم یا کود قضاوت کرد.
موانع ساختاری، مدیریت بخشی و کمبود امکانات
بدرزاده به موانع ساختاری بخش کشاورزی اشاره کرد و گفت: مشکل اصلی زمین دست کسی و آب دست کس دیگری است. تصمیمگیریها بدون توجه به تاریخ و جامعهشناسی روستایی و شرایط بومی و سایر تحولات انجام میشود و همین موضوع، توسعه پایدار را با مشکل روبهرو میکند.
وی با انتقاد از تضعیف مراکز تحقیقاتی افزود: تحقیقات کشاورزی به اعتبار، زمین، امکانات و نیروی انسانی نیاز دارد. اگر مراکز تحقیقاتی تضعیف شوند دیگر نمیتوان انتظار توسعه پایدار باغبانی داشت. ما باید یافتههای روز دنیا را با شرایط بومی کشور تطبیق دهیم، نه اینکه نسخههای خارجی را بدون توجه به اقلیم و داشتههای خود کپی کنیم.
بدرزاده در پایان با اشاره به محدودیتهای نیروی انسانی و امکانات در استان البرز گفت: مدیریت امور باغبانی استان البرز با تعداد محدودی نیرو و بدون چارت سازمانی و امکانات متناسب به دلیل نوپا بودن استان اداره میشود، در حالی که انتظار میرود همه مشکلات بخش کشاورزی حل شود. برای عبور از بحران آب، زمین و بازار، باید مدیریت یکپارچه، تقویت تحقیقات، آموزش کشاورزان و حمایت واقعی از تولیدکنندگان در دستور کار قرار گیرد.
منبع:مهر
اقتصادآینده نیوز منتظر دریافت اخبار و پیام های هموطنان عزیز می باشد.
دیدگاه