بازار خودرو آبستن رکود و آشفتگی / صنعت خودرو دچار سکوت قبرستانی

به گزارش اقتصادآینده نیوز، وضعیت بازار خودرو آشفته است. تولیدکنندگان توانایی پاسخگویی به نیازهای مصرف کنندگان را ندارند. قیمت خودرو با خرده درآمدهای ریالی مردم در تضاد است و هر روز به هر بهانه ای سودای افزایش قیمت سر می دهد. کیفیت محصولات پرتیراژ با استانداردهای جهانی فاصله بسیار دارد و در حالی که صنایع خودروسازی جهان به اتومبیل های هوشمند بدون راننده می اندیشد، ما هنوز راه طولانی برای جایگزینی خودروهای فرسوده داریم.

امروز وضعیت بازار خودرو به یکی از دغدغه های جدی خانوارهای ایرانی تبدیل شده است. بازاری که باید محل عرضه محصولی متناسب با توان اقتصادی مردم و نیازهای حمل و نقل جامعه باشد، امروز با مجموعه ای از چالش های انباشته دست و پنجه نرم می کند. از نوسان قیمت و کاهش قدرت خرید گرفته تا کیفیت محصولات و فرسودگی ناوگان، همه نشان می دهد که صنعت خودرو برای رسیدن به نقطه مطلوب هنوز مسیر دشواری پیش رو دارد.

یکی از مهم ترین مشکلات، فاصله میان ظرفیت تولید و نیاز واقعی مصرف کنندگان است. تولیدکنندگان داخلی با وجود برخورداری از سابقه طولانی و زیرساخت های گسترده، همچنان نتوانسته اند به شکلی پایدار پاسخگوی تقاضای موجود در بازار باشند. نتیجه این وضعیت، شکل گیری بازاری است که در آن خودرو از یک کالای مصرفی به دارایی سرمایه ای تبدیل شده و رفتارهای سوداگرانه نیز بر پیچیدگی آن افزوده است. در این میان، قیمت خودرو با درآمد ریالی بخش بزرگی از جامعه تناسب ندارد. افزایش هزینه های تولید، نوسانات اقتصادی و تغییرات مکرر قیمت، هر یک بهانه ای برای حرکت دوباره قیمت ها ایجاد می کنند و مصرف کننده در نهایت میان درآمدی که با شیب محدود افزایش می یابد و هزینه ای که با سرعت بیشتری رشد می کند، گرفتار می شود. تداوم این شرایط، دسترسی خانوارها به خودروی مناسب را دشوارتر کرده و فاصله میان «قدرت خرید» و «قیمت خودرو» را افزایش داده است.

مسئله مهم دیگر، کیفیت است. بخشی از خودروهای پرتیراژ داخلی هنوز با انتظارات روزافزون مردم و استانداردهای رایج صنعت خودروسازی جهان فاصله دارند. مصرف کننده امروز تنها به دنبال وسیله ای برای جابه جایی نیست؛ ایمنی، دوام، مصرف سوخت، امکانات رفاهی، فناوری های نوین و کیفیت خدمات پس از فروش نیز برای او اهمیت دارد. بنابراین ارتقای کیفیت نباید به یک شعار مناسبتی محدود شود، بلکه باید به یک مطالبه مستمر در زنجیره تولید تبدیل شود. از سوی دیگر، صنعت خودروی جهان با سرعتی چشمگیر به سمت خودروهای برقی، متصل و هوشمند و فناوری های کمک راننده حرکت می کند. در برخی کشورها حتی توسعه خودروهای خودران به بخشی از برنامه های آینده صنعت حمل و نقل تبدیل شده است. در مقابل، ایران همچنان با مسئله خودروهای فرسوده و ضرورت نوسازی ناوگان مواجه است. این فاصله نشان می دهد که سیاستگذاری در صنعت خودرو باید همزمان دو هدف را دنبال کند؛ حل مسائل انباشته امروز و آماده شدن برای فناوری های فردا می تواند به همسویی صنعت خودروسازی ایران و جهان مساعدت کند. گزارش اقتصادآینده را در این زمینه می خوانید:

شورای رقابت در تازه‌ترین اصلاحیه دستورالعمل تنظیم بازار خودروی سواری، شیوه محاسبه قیمت پایه رقابتی را برای شرایط عدم دسترسی کامل خودروسازان به ارز رسمی اصلاح کرد و نقش نهادهای حرفه‌ای داخلی را در فرآیند هم‌ترازی خودروها یا رقابت پذیری آن به رسمیت شناخت.

مهم‌ترین تغییر این مصوبه به تبصره ۲ از ماده ۳ برمی‌گردد؛ در نسخه خردادماه، مبنای محاسبه قیمت پایه رقابتی خودروهای مشابه خارجی صرفا متوسط یک‌ماهه نرخ ارز حواله‌ای رسمی تجاری کشور تعیین شده بود، اما در اصلاحیه اخیر تاکید شده که در صورت عدم دسترسی کامل خودروساز به ارز حواله‌ای رسمی، همان نرخ ارزی که در محاسبه قیمت تمام‌شده خودروی داخلی لحاظ شده، ملاک محاسبه قیمت رقابتی خواهد بود. به نظر می‌رسد که این تصمیم مانع از آن ‌شود که به دلیل تفاوت نرخ ارز تخصیصی به خودروسازان با نرخ حواله رسمی، شاخص رقابت‌پذیری و رتبه‌بندی محصولات به اشتباه دچار افت مصنوعی شود.

عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس گفت: بی‌تردید افزایش قیمت خودروهای مونتاژی بر خودروهای وارداتی و تولید داخلی نیز اثرگذار خواهد بود.

مصطفی پوردهقان در مورد مصوبه جدید شورای رقابت برای محاسبه قیمت خودروهای مونتاژی بر مبنای نرخ ارز آزاد در زمان واردات قطعات آنها، گفت: به تازگی شورای رقابت مصوبات و دستورالعمل‌هایی برای ساماندهی قیمت خودروها داشت که یک بخشی از آن مربوط به قیمت گذاری خودروهای مونتاژی و خودروهایی بود که از ارز دولتی استفاده کرده‌اند.

نماینده مردم اردکان در مجلس شورای اسلامی، تصریح کرد: البته اگر این مصوبه اجرایی شود و قیمت خودروهای CKD و SKD افزایش یابد باعث افزایش قیمت خودروهای وارداتی و داخلی نیز خواهد شد.وی یادآور شد: ما در کمیسیون صنایع و معادن مجلس مخالفت خود را با این مصوبه اعلام کردیم چرا که معتقدیم اگر این دستورالعمل تنها باعث افزایش قیمت خودروهای مونتاژی شود مصرف کننده می‌تواند این خودروها را خریداری نکند اما افزایش قیمت این خودروها بر خودروهای داخلی نیز اثرگذار خواهد بود.

این نماینده مردم در مجلس دوازدهم، اظهار کرد: خودروسازان داخلی چون بازار را در انحصار خود دارند، قیمت تولیداتشان را بر قیمت خودروهای مونتاژی و وارداتی منطبق می‌کنند و اگر قیمت خودروهای مونتاژی مثال به ۱۰ میلیارد تومان برسد قطعاً خودروسازان داخلی هم حاشیه قیمتی خود را با قیمت آنها حفظ می‌کنند که بسیار نگران کننده است.

عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، تاکید کرد: امیدواریم وزارت صنعت، معدن و تجارت به این موضوع ورود پیدا کند و مانع از اجرای این مصوبه شود.

به گزارش اقتصادآینده نیوز، ساماندهی بازار خودرو نیازمند مجموعه ای از اقدامات هماهنگ است؛ از افزایش رقابت و شفافیت در قیمت گذاری گرفته تا ارتقای کیفیت، نوسازی خطوط تولید، تسهیل واردات هدفمند و اجرای جدی طرح های اسقاط خودروهای فرسوده. صنعت خودرو زمانی می تواند جایگاه شایسته خود را پیدا کند که رضایت مصرف کننده، کیفیت محصول و توان اقتصادی جامعه در مرکز تصمیم گیری قرار گیرد. بازار خودرو بیش از هر چیز به ثبات، رقابت و اعتماد نیاز دارد؛ سه حلقه ای که بدون آنها، هیچ نسخه ای برای پایان دادن به آشفتگی این بازار ماندگار نخواهد بود.

در همین رابطه، گزارش میدانی بازار خودرو در ابتدای مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد بازار پاییز را با ترکیبی از افزایش و کاهش قیمت‌ها، معاملات کم‌رمق و احتیاط خریداران آغاز کرده است. بازار خودرو در نخستین روزهای پاییز، برخلاف روزهای گذشته، در برخی مدل‌های داخلی با افزایش قیمت همراه شده است. این تغییرات در شرایطی رخ می‌دهد که بازار خودرو همچنان با رکود معاملاتی و کاهش حجم خرید و فروش مواجه است و قیمت‌های اعلامی فروشندگان لزوماً به معنای انجام معامله قطعی نیست.با این حال، رشد قیمت در برخی خودروهای داخلی در اولین روزهای مهرماه نشان می‌دهد بازار همچنان تحت تأثیر نوسانات عوامل اقتصادی و انتظارات فعالان قرار دارد و ثبات نسبی روزهای گذشته هنوز به یک روند پایدار تبدیل نشده است.

بررسی قیمت خودروهای داخلی نشان می‌دهد دنا پلاس اتوماتیک حدود ۳ میلیارد و ۳۳۰ میلیون تومان، تارا اتوماتیک V4 حدود ۳ میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان و پژو ۲۰۷ اتوماتیک حدود ۲ میلیارد و ۸۴۰ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده‌اند. در میان دیگر محصولات ایران‌خودرو، سورن پلاس XU7P حدود یک میلیارد و ۸۴۰ میلیون تومان، دنا پلاس دنده‌ای MT6 حدود ۲ میلیارد و ۴۱۵ میلیون تومان، پژو ۲۰۷ TU3 حدود یک میلیارد و ۸۸۰ میلیون تومان، رانا پلاس حدود یک میلیارد و ۸۹۹ میلیون تومان و تارا دستی V1 حدود ۲ میلیارد و ۲۶۵ میلیون تومان در بازار آزاد معامله می‌شوند.

در بازار محصولات سایپا نیز اطلس G حدود یک میلیارد و ۶۸۸ میلیون تومان، ساینا S حدود یک میلیارد و ۴۲۶ میلیون تومان و کوییک S حدود یک میلیارد و ۴۰۸ میلیون تومان قیمت دارند. همچنین شاهین G حدود ۲ میلیارد و ۳۲۵ میلیون تومان، شاهین اتوماتیک G حدود ۲ میلیارد و ۴۹۳ میلیون تومان و شاهین اتوماتیک پلاس حدود ۳ میلیارد و ۱۱۵ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده است. سایپا ۱۵۱ GX پاششی نیز در بازار آزاد حدود یک میلیارد و ۳۰۴ میلیون تومان قیمت دارد. به این ترتیب، بازار در نخستین هفته مهرماه نه در مسیر یکپارچه افزایشی قرار گرفته و نه با موج فراگیر کاهش قیمت مواجه شده است؛ بلکه هر خودرو متناسب با میزان عرضه، تقاضا و شرایط معاملات خود نوسان می‌کند.

مشاهده روند بازار در روزهای پایانی شهریور و ابتدای مهر نشان می‌دهد مسئله اصلی بازار خودرو همچنان نبود تقاضای مؤثر است. گزارش میدانی از بازار نیز حاکی از آن است که کاهش قدرت خرید و افت تقاضای واقعی باعث شده خودروهای زیادی در بازار بدون مشتری باقی بمانند. به بیان دیگر، افزایش قیمت‌های پیشنهادی فروشندگان الزاماً به معنای افزایش قیمت واقعی معاملات نیست؛ زیرا در بازار کم‌معامله، فاصله میان «قیمت اعلامی» و «قیمت معامله‌شده» می‌تواند افزایش پیدا کند. این همان نکته‌ای است که مانی حدادی، کارشناس بازار خودرو، نیز بر آن تأکید کرده است. به گفته او، رکود لزوماً به کاهش قیمت خودرو منجر نمی‌شود و حتی ممکن است در شرایطی قیمت‌های کاذب افزایش یابند؛ زیرا وقتی معامله‌ای در حجم قابل توجه انجام نمی‌شود، قیمت‌های اعلامی نمی‌توانند تصویر دقیقی از ارزش واقعی خودرو در بازار ارائه دهندرکود لزوماً به کاهش قیمت خودرو منجر نمی‌شود و حتی ممکن است در شرایطی قیمت‌های کاذب افزایش پیدا کنند؛ زیرا وقتی معامله‌ای در حجم قابل توجه انجام نمی‌شود، قیمت‌های اعلامی نمی‌توانند تصویر دقیقی از ارزش واقعی خودرو در بازار ارائه دهند.

گزارش: سعیدرضا امیرآبادی