خبرگزاری مهر – گروه استان ها: پدیده ال نینو که از ماه‌ها پیش به عنوان یک رویداد اقلیمی قوی در اقیانوس آرام شناسایی شده بود، در استان کرمان تا اینجای پاییز، بیش از آنکه با خود بارش‌های گسترده به ارمغان بیاورد، با گرد و غبار، ریزگرد و تعطیلی‌های اجباری همراه بوده است.
نگاهی به روند تحولات جوی استان در مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که میان آنچه از النینو انتظار می‌رفت و آنچه در عمل رخ داد، فاصله معناداری وجود دارد.
آنچه در عمل رخ داد: گرد و غبار به جای باران
طی روزهای ۱۲ و ۱۳ مهرماه ۱۴۰۵، شهر کرمان و بخش‌هایی از شهرستان‌های اطراف شاهد تداوم آلودگی هوا و افزایش شاخص‌های آلایندگی ناشی از خیزش گرد و غبار بود.
کارگروه مدیریت شرایط اضطرار آلودگی گردوغبار استان کرمان، با هدف حفظ سلامت شهروندان، فعالیت مدارس، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی را در بخش مرکزی کرمان و بخش‌های چترود، ماهان، شهداد و راین تعطیل اعلام کرد.
این تعطیلی دو روزه در حالی رخ داد که ادارات و بانک‌ها نیز یک روز تعطیل و روز دیگر با یک ساعت تأخیر فعالیت خود را آغاز کردند و تعطیلی مدارس محدود به شهر کرمان نبود و شهرستان‌های زرند، راور، فهرج، نرماشیر، انار و رفسنجان را نیز دربر گرفت.
منشأ این گرد و غبار، ترکیبی از کانون‌های داخلی و فرامرزی بود و محدوده تالاب جازموریان و اراضی بیابانی جنوب شهربابک به عنوان دو کانون اصلی و بحرانی تولید گرد و غبار در جنوب کشور معرفی شده‌اند.
تالاب جازموریان که در سال گذشته با آبگیری مقطعی، غبارخیزی آن کاهش یافته بود، در حال حاضر به طور کامل خشک شده و به یک کانون فعال گرد و غبار تبدیل شده است.
همچنین کویر مرکزی کرمان و کویر یزد نیز به عنوان کانون‌های بحرانی دیگر ریزگردها شناسایی شده‌اند.
پیش‌بینی‌های اولیه ال نینو
پیش از فرارسیدن پاییز، تحلیل‌های اقلیمی نشان می‌داد که پدیده ال نینو با تغییر الگوی دما و بارش‌ها، استان کرمان را در پاییز و زمستان تحت تأثیر قرار خواهد داد.
پیش‌بینی شده بود که بارش‌ها در آذر و دی‌ماه در حد نرمال و از نیمه دوم بهمن تا پایان اسفندماه فراتر از حد نرمال باشد و احتمال وقوع سیلاب را افزایش دهد.
همچنین اعلام شده بود که بارندگی‌های پیش‌بینی‌شده برای فصل پاییز و زمستان در جنوب استان کرمان نرمال رو به بالا خواهد بود و از نیمه دوم مهرماه به بعد، بارش‌های بالاتر از نرمال انتظار می‌رود.
با این حال، آنچه در عمل مشاهده شد، با پیش‌بینی‌های اولیه فاصله داشت. طبق اعلام هواشناسی در استان کرمان در پاییز امسال، بارش‌ها نرمال تا بیشتر از نرمال و از آذرماه به بعد بارش‌ها عمدتاً در حد نرمال پیش‌بینی شده است.
طبق بررسی نقشه‌های هواشناسی، ال نینو به قدرتمندی پیش‌بینی‌های قبلی نیست و احتمال کاهش قدرت آن زیاد است.
افزایش محدود در غرب، مرکز و جنوب
بر اساس پیش‌بینی‌های جدیدتر، الگوی بارش کرمان تحت تأثیر النینو، بیشتر در غرب، مرکز و جنوب این استان متمرکز خواهد بود.
شهرستان‌های کرمان، رابر، بافت و ارزوئیه بیشترین تأثیر و بارش‌های فراتر از نرمال را تجربه خواهند کرد و در مناطق مرکزی، جنوبی و جنوب‌غربی استان احتمال درگیری با سیلاب وجود دارد.
ارتفاعات سیرجان، رفسنجان و شهربابک نیز شرایط بارش نرمال خواهند داشت و این در حالی است که سهم ماه‌های پاییزی از بارش سالانه استان کرمان پایین است و حتی افزایش بارش فراتر از نرمال در کرمان به معنای بارش‌های بسیار سنگین نیست.
آمادگی برای سیلاب و ضرورت مدیریت
با این وجود بارندگی های مقطعی و شدید در برخی از مناطق دور از انتظار نیست، به همین دلیل احتمال سیلاب های پیش بینی نشده بر اثر این بارش ها وجود دارد و به همین دلیل لایروبی مسیل ها که سالها به دلیل خشکسالی انجام نشده باید با جدیدت بیشتر دنبال شود.
با وجود محدود بودن افزایش بارش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری کرمان از آماده‌باش کامل دستگاه‌های اجرایی و امدادی خبر داده و بر ضرورت لایروبی مسیل‌ها، بازگشایی مسیرهای ورود سیلاب به تالاب جازموریان و مدیریت بهره‌برداری از سیلاب‌ها تأکید کرده است.
اما حقیقا این است که آنچه این روزها درباره النینو و تأثیر آن بر بارش‌های کرمان گفته می‌شود، با آنچه در نقشه‌های هواشناسی دیده می‌شود، فاصله دارد.
حمیده حبیبی، رئیس مرکز پیش‌بینی و مخاطرات جوی اداره کل هواشناسی استان کرمان، در گفتگو با خبرنگار مهر، تصویری متفاوت از آنچه در افکار عمومی درباره این پدیده شکل گرفته، ارائه داد.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود النینو، بارش‌های پاییزی کرمان آن‌گونه که انتظار می‌رفت، سنگین نبوده است گفت: النینو در ماه‌های جولای و آگوست قوی‌تر پیش‌بینی شده بود، اما نقشه‌های ماه سپتامبر نشان می‌دهد که قدرت آن در حال کاهش است.
وی افزود: وجود النینو به معنای قطعیت پربارشی نیست و در سال‌های گذشته نیز سال‌هایی داشته‌ایم که با وجود النینو، بارش کشور کمتر از حد نرمال بوده است.
این کارشناس هواشناسی برای روشن شدن ابعاد موضوع، به آمار بلندمدت استان کرمان اشاره کرد و گفت: میانگین بارش سالانه کرمان ۱۳۹ میلی‌متر است و سهم ماه مهر از این مقدار، تنها یک درصد است؛ به عبارت دیگر، حتی اگر بارش مهرماه بیش از نرمال شود، به دلیل سهم ناچیز این ماه از کل بارش سالانه، تغییری محسوس در وضعیت کلی بارش استان ایجاد نخواهد شد.
همچنین سهم آبان و آذر نیز به ترتیب سه و چند درصد است و میانگین بارش این دو ماه در بلندمدت حدود ۱۸ میلی‌متر است.
حبیبی، با اشاره به بررسی‌های ۷۰ ساله در ایران گفت: در این بازه، ۱۷ سال النینو تجربه شده و در آن سالها حداقل بارش ۱۸۴ میلی‌متر و حداکثر ۳۷۳ میلی‌متر بوده است و این آمار نشان می‌دهد که تأثیر النینو در سال‌های مختلف یکسان نبوده و نمی‌توان آن را به عنوان یک پیش‌بینی قطعی برای بارش‌های سنگین در نظر گرفت.
وی در بخش دیگری از این گفتگو به توزیع ماهانه بارش‌های استان کرمان اشاره کرد و گفت: بیشترین سهم بارش سالانه کرمان مربوط به ماه‌های دی، بهمن و اسفند است و دی‌ماه با ۲۰ درصد، بهمن‌ماه با ۲۱ درصد و اسفندماه با ۱۹ درصد، سه ماه اصلی بارش‌های استان کرمان محسوب می‌شوند.
وی افزود: میانگین بارش بلندمدت دی‌ماه ۲۸ میلی‌متر، بهمن‌ماه ۲۹ میلی‌متر و اسفندماه ۲۵ میلی‌متر است؛ بنابراین، هرگونه تغییر در الگوی بارش این ماه‌ها می‌تواند تأثیر مهمی بر کل بارش سالانه داشته باشد.
حبیبی، در ادامه به پیش‌بینی فصلی بارش در بازه‌های مختلف اشاره و تصریح کرد: برای نیمه مهر تا نیمه آبان، بارش کشور بیش از نرمال پیش‌بینی شده، اما جنوب‌شرق کشور کمتر از نرمال خواهد بود.
این کارشناس هواشناسی ادامه داد: در بازه نیمه آبان تا نیمه آذر، بیشتر مناطق کشور بارش بیش از نرمال دارندو برای نیمه آذر تا نیمه دی، بارش در شمال و غرب کشور بیش از نرمال پیش‌بینی شده، اما استان کرمان در این بازه در محدوده نرمال قرار دارد.
وی افزود: بارش نیمه دی تا نیمه بهمن نیز در حد نرمال و نیمه بهمن تا نیمه اسفند برای کرمان عمدتاً در حد نرمال پیش‌بینی شده است.
به گفته حبیبی، در مجموع پاییز امسال برای کرمان بارش‌ها نرمال تا بیشتر از نرمال و از آذرماه به بعد عمدتاً در حد نرمال پیش‌بینی شده است.
پیشگیری از خسارات محدود به پدیده ال نینو نیست
کارشناس هواشناسی استان کرمان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر بیان کرد: همیشه پیشگیری بهتر است و اصولا با توجه به بارندگی در فصل پاییز و زمستان باید لایروبی رودخانه ها و مسیل ها انجام شود و از ساخت و ساز در حریم رودخانه ها جلوگیری کرد.
مریم سلاجقه، افزود: میزان دمای استان کرمان در پاییز و زمستان بالاتر از حد نرمال خواهد بود و به دلیل بروز ریزگردها در کرمان خشکسالی و کمبود رطوبت زمین و افزایش کانون های ریزگرد است و با وزش باد شاهد بروز ریزگرد هستیم.
وی عنوان کرد: تلفیقی از کانون های استانی و برون استانی در بروز گرد و غبار در کرمان نقش دارد.
سلاجقه، گفت: تغییرات اقلیمی طی سال های اخیر نقش قابل توجهی در بروز پدیده های هواشناسی در استان کرمان داشته است.
وی تغییرات اقلیمی در سال جاری را تحت تاثیر ال نینو دانست و بیان کرد: تاثیرات این پدیده صرفا در زمینه بارش ها نیست و موجب بروز افزایش دما نیز می شود و در هر جایی پدیده ها متغیر است همچنان بارش ها به صورت پیوسته نیست، بلکه رگباری و پر شدت است.
وی با تأکید بر اینکه نباید انتظار بارش زیاد در پاییز را در اثر النینو داشت، خاطرنشان کرد: احتمال افزایش دما نیز وجود دارد.
آنچه از بررسی تحولات جوی استان کرمان در مهرماه ۱۴۰۵ برمی‌آید این است که النینو در این مرحله، بیش از آنکه موجب بارش‌های گسترده شود، با گرد و غبار و ریزگرد همراه بوده و مدارس و ادارات را به تعطیلی کشانده است.
هرچند پیش‌بینی‌ها از افزایش بارش در ماه‌های آینده خبر می‌دهند، اما این افزایش در الگوی بارش کم‌بارش کرمان، محدود و عمدتاً در غرب، مرکز و جنوب استان کرمان خواهد بود.
بنابراین، آنچه امروز ضرورت دارد، مدیریت واقع‌بینانه این پدیده اقلیمی است و بیشتر از اینکه باید نگران بارندگی بود باید نگران گرد و غبار و ریزگردها بود.
اقتصادآینده نیوز منتظر دریافت اخبار و پیام های هموطنان عزیز می باشد.
دیدگاه