افشین نجفقلی دوست – اقتصاد آینده – آذربایجان شرقی(مراغه ) : گزارش ارائه‌شده از عملکرد شش‌ماهه اورژانس ۱۱۵ مراغه، نمونه‌ای کلاسیک از «روایت‌گری حجمی و فرآیندمحور» (Output-based Reporting) در نظام سلامت عمومی است.
این نوع گزارش‌ها معمولاً به‌جای ارزیابی کیفیت خدمت، کارایی بالینی، کاهش مورتالیتی/موربیدیتی و شفافیت زیرساختی، صرفاً به تجمیع اعداد و ارقام خام بسنده می‌کنند.
از منظر تحلیل سیاست‌گذاری عمومی، راهبرد سلامت شهری و حکمروایی پاسخگو، این اظهارات و نحوه تدوین کارنامه دارای اشکالات اساسی زیرساختی، روش‌شناختی و مدیریتی است:
۱. اشکالات و ایرادات عمده اظهارات و گزارش عملکرد
الف) تقلیل شاخص‌های حیاتی به اعداد خام و فقدان تحلیل پیامد (Outcome)
غفلت از شاخص زمان پاسخ (Response Time):
با وجود تأکید رئیس دانشکده علوم پزشکی مراغه بر «زمان طلایی (Golden Hour/Time)»، در کل گزارش حتی یک داده آماری از میانگین زمان رسیدن بر بالین بیمار (پایگاه شهری و جاده‌ای)، فاصله زمانی تریاژ تلفنی تا اعزام، و مدت زمان انتقال به مرکز درمانی ارائه نشده است.
فقدان نرخ بقا و پیامد بالینی (Survival Rate):
اعلام ۵,۶۷۴ مأموریت بدون اشاره به نرخ احیای قلبی-ریوی موفق (ROSC)، نرخ تریاژ صحیح در صحنه، یا مدیریت موفق تروما، گزارش را از سطح یک سند سلامت به یک بیلان کمیِ حمل‌ونقل تقلیل داده است.
ب) انفعال در برابر پدیده «تماس‌های مزاحم و خطوط اشغال» و مقصرسازی شهروند:
اظهارات رئیس اورژانس مبنی بر توصیه اخلاقی صرف («از شهروندان تقاضا داریم…»)، فاقد رویکرد ساختاری است.
در سیستم‌های نوین مدیریت فوریت‌ها، تفکیک «تماس نامرتبط ناشی از استیصال یا بحران روانی/اجتماعی» از «مزاحمت عمدی» الزامی است. خطوط ۱۱۵ نیازمند فیلترینگ هوشمند، تریاژ تلفنی دو‌مرحله‌ای و اعلام پیگرد حقوقی بازدارنده در کنار آگاهی‌بخشی عمومی است، نه انفعال توأم با گلایه.
ج) غفلت کامل از یکپارچگی خطوط امدادی و خلأ هدایت به «اورژانس اجتماعی (۱۲۳)»
بخش قابل توجهی از تماس‌های اورژانس در شهرهایی با بافت جمعیتی مراغه، ناشی از بحران‌های خانوادگی، خشونت‌های خانگی، اقدام به خودکشی، اعتیاد حاد، کودک‌آزاری و اختلالات شدید روان‌پزشکی است.
در گزارش، هیچ اشاره‌ای به نحوه غربالگری این موارد، سهم تماس‌های هم‌پوشان با اورژانس اجتماعی و ارتباط ساختاری بین ۱۱۵ و ۱۲۳ نشده است.
د) عدم شفافیت دارایی‌ها، تجهیزات و توان آمادگی (Asset & Readiness Transparency)
اعلام تعداد مأموریت‌ها بدون بیان تعداد کد/آمبولانس فعال، وضعیت دپوی تجهیزات پیشرفته حیات‌بخش (مانند دفیبریلاتور، ونتیلاتور و پالس‌اکسیمتر)، و تیپ آمبولانس‌ها (تیپ A یا B)، امکان ارزیابی واقعی ظرفیت مدیریت بحران شهرستان را از تحلیل‌گران و شهروندان سلب می‌کند.
۲. الزام راهبردی دانشکده: تعیین جهت و پیوند عملیاتی با «اورژانس اجتماعی (۱۲۳)»
دانشکده علوم پزشکی مراغه، به‌عنوان متولی سلامت حوزه جنوب استان آذربایجان شرقی، نباید اورژانس اجتماعی (متعلق به بهزیستی) را جزیره‌ای مستقل ببیند؛ بلکه باید نقش تنظیم‌گر بین‌بخشی و راهبر سلامت روان و آسیب‌های اجتماعی را ایفا کند:
۱- پروتکل تریاژ مشترک ۱۱۵ و ۱۲۳ (Inter-Agency Triage):
دانشکده ملزم است پروتکل تریاژ بالینی-اجتماعی تدوین کند تا مواردی مانند نزاع‌های خانوادگی شدید، خودکشی، یا سالمندآزاری، بلافاصله به‌صورت دوسطحی مدیریت شوند: امداد بالینی توسط ۱۱۵ + مداخله تخصصی مددکاری و روان‌پزشکی توسط ۱۲۳.
۲- مدیریت موارد خودکشی و اختلالات اعصاب و روان حاد:
در نبود مداخله اورژانس اجتماعی در صحنه تروماهای روانی، بیمار صرفاً به اورژانس بیمارستان منتقل شده و بدون پیگیری حمایتی-روان‌شناختی رها می‌شود که منجر به مراجعات مکرر (Recidivism) می‌گردد.
۳- پایگاه داده مشترک آسیب‌های بحرانی (Integrated Registry):
دانشکده باید زیرساخت آماری مشترکی با بهزیستی شهرستان برای ثبت کانون‌های جغرافیایی آسیب در مراغه (پهنه‌بندی حاشیه‌نشینی و بافت‌های آسیب‌پذیر) ایجاد کند تا تخصیص پایگاه‌های امدادی بر مبنای ریسک‌های واقعی اجتماعی انجام پذیرد.
الزام به فهرست‌کردن و شفاف‌سازی عمومی تجهیزات آمبولانس‌ها (اطلاع‌رسانی علمی و عملیاتی) :
حق شهروندی و مطالبه‌گری آگاهانه ایجاب می‌کند که دانشکده علوم پزشکی مراغه، استاندارد تجهیزات ناوگان پیش‌بیمارستانی خود را به‌صورت شفاف در اختیار جامعه قرار دهد.
شفافیت تجهیزات از دو جنبه علمی و عملیاتی اهمیت حیاتی دارد:
جدول چارچوب افشای استاندارد ناوگان و تجهیزات آمبولانس‌های ۱۱۵ مراغه:
۴. جمع‌بندی و بسته سیاستی پیشنهادی به دانشکده علوم پزشکی مراغه
برای عبور از اطلاعیه‌های تکراری و ارتقای حکمروایی بخش سلامت در سطح شهرستان، دانشکده باید اقدامات زیر را به‌صورت الزام‌آور در دستور کار قرار دهد:
اصلاح تقویم گزارش‌دهی: جایگزینی گزارش‌های حجمی با «داشبورد کیفیت و اثربخشی پیش‌بیمارستانی» شامل: میانگین زمان واکنش (پایگاه تا صحنه)، نرخ احیای موفق، درصد بقا در مصدومان حوادث ترافیکی، و تفکیک جغرافیایی نقاط پرحادثه مراغه.
تدوین برنامه عملیاتی مشترک سلامت روان/آسیب‌های اجتماعی (۱۱۵ - ۱۲۳):
تشکیل کمیته بحران‌های روانی-اجتماعی میان فوریت‌های پزشکی دانشکده و اورژانس اجتماعی بهزیستی با محوریت مداخله تلفیقی در خودکشی، اعتیاد حاد و خشونت خانگی.
انتشار شناسنامه شفاف ناوگان اورژانس شهرستان:
انتشار جدول تفکیکی پایگاه‌های ۱۱۵ مراغه بر اساس تیپ آمبولانس (تیپ A: انتقال پایه / تیپ B: فوریت‌های پیشرفته) همراه با مانور رسانه‌ای-آموزشی برای اطلاع مردم از تجهیزات موجود، که هم سواد سلامت شهروندان را بالا می‌برد و هم سطح مطالبه‌گری را از نزاع‌های کلامی بر سر زمان حضور، به ارزیابی کیفیت خدمت سوق می‌دهد.جهت مطالعات بیشتر اظهارات سرپرست دانشکده علوم پزشکی مراغه در خصوص کارنامه 6 ماهه اورژانس 115 مراغه لینک ذیل ؛
/کارنامه-اورژانس-مراغه/
دیدگاه