گرانی تجهیزات و کمبود زمین، چالش کمانداران البرز

خبرگزاری ما، گروه استان‌ها، حمیدرضا عبدالمنافی: پشت خط شلیک، همه‌چیز روی آرامش بنا شده است. نفس حبس می‌شود، زه تا کنار چانه کشیده می‌شود و نگاه روی دایره‌ی ده سیبل قفل می‌شود. اما بیرون از این لحظه‌ متمرکز، کماندار البرزی حریفی دارد که با هیچ تمرینی کنار نمی‌رود: قیمت تجهیزات ورزشی.

انتهای ورزشگاه شریعتی کرج، اتاقکی حدود ۳۰ متری ایستاده که «ساختمان هیئت تیراندازی با کمان استان البرز» نام دارد که خبری از اتاق‌های مدرن اداری نیست. جلوی آن محوطه‌ی کوچک تمرین است و پشت دیوارش خانه‌های مسکونی که فنس و توری تنها سپر ایمنی این میدان‌ هستند.

اینجا صدای نشستن تیر روی فوم سیبل از دور نزدیک می‌شود. نوجوانی ۱۳ ساله پنج سال است پای خط شلیک ایستاده و کمانداری ۱۹ ساله که از ۹ سالگی زه کشیده، بسته‌ی تیرش را با دو سال پیش مقایسه می‌کند.

البرز؛ استانی که خودش را قطب تیر و کمان می‌داند، مدال‌هایش را از سکوهای کشوری و آسیایی گرفته؛ اما مدال‌ها یک چیز را پنهان می‌کنند: سرمایه‌ای که خانواده‌ها پیش از هر رکوردی خرج می‌کنند و زمینی که هنوز اختصاصی نشده است.

مسئله اصلی، هزینه‌های سنگین این رشته است

رادین طالبی ۱۳ سال دارد و پنج سال است از سر علاقه تیراندازی می‌کند. هشت دوره طلای کشوری، دو نایب‌قهرمانی و رتبه‌ی چهارم میکس بین‌المللی در کارنامه‌اش است. اما وقتی از دشواری‌های این ورزش می‌پرسیم، از مدال حرف نمی‌زند.

می‌گوید اوایل وضعیت این‌قدر بد نبود، ولی تورم همه‌چیز را عوض کرده است: «تمام ابزار با دلار و یورو خرید و فروش می‌شود. قیمتش که بالا برود، قیمت وسیله‌ها هم بالاتر می‌رود.»

ملیکا زاده ۲۰ ساله است و از سال ۱۳۹۶ کمان می‌کشد، ولی یک‌ونیم تا دو سال است جدی تمرین می‌کند.

می‌گوید: اولش تفریح بود و انگیزه‌اش از دیدن تیراندازی در کارتون‌ها و فیلم‌ها شروع شد.

حالا بزرگ‌ترین دغدغه‌اش دو چیز است: هزینه و تمرکز. قیمت همه‌ی وسایل به یورو و دلار است و تجهیزات را خودشان خریده‌اند، و هئیت نیز در حد توان با محدودیت مالی حمایت می‌کند. حدود سه سال پیش برای کل تجهیزات، از کمان تا تیر، نزدیک ۲۵۰ میلیون تومان پرداخته است.

از او پرسیدیم؛ این ورزش بچه‌پولدارهاست. جوابش کوتاه است: «نه، ولی اگر هدف داشته باشی مجبوری خرج کنی.»

کریمی ۱۹ ساله است و ۱۲ سال کمان می‌کشد. سابقه‌ی تیم ملی دارد و برای انتخابی تیم ملی جوانان، که آبان برگزار می‌شود، آماده است. امسال مسابقه‌ای نداشته، چون «شرایط جنگی بود». ساکن تهران است ولی برای تمرین به کرج می‌آید.

می‌گوید چیزی که ورود نفرات جدید را سخت کرده، هزینه‌هاست: «دو سال پیش یک پک تیر خریدم ۱۸ میلیون، چون همه‌چیز وارداتی است. همان را الان بخرم ۱۸۰ میلیون.» تیر استاندارد حدود هزار شلیک عمر دارد و باید عوض شود، اما چون توان خرید نیست، آن‌قدر شلیک می‌کنند تا تیر کاملاً از کار بیفتد و بتوانند دوباره بخرند.

زهرا راشدی سه سال است کمان ریکرو می‌کشد و یک‌ونیم سال عضو تیم ملی بوده. آسیب‌دیدگی دست او را از اعزام عقب انداخت و دوباره از اول شروع کرده است. می‌گوید بزرگ‌ترین دغدغه‌شان مالی است: تجهیزات، تیر و خرید وسایل. حالا برای انتخابی تیم ملی آماده می‌شود.

تیرانداز پارایی هم که معلولیت دارد، سه سال است این مسیر را می‌رود. می‌گوید سختی اصلی، فشار اقتصادی است که نمی‌گذارد با تمرکز کامل روی این رشته کار کند؛ هم معیشت و اقتصاد زندگی، هم خرید وسیله. برنامه‌اش رسیدن به تیم ملی پارا است. اگر هزینه‌ها بیشتر شود، رشته را عوض می‌کند، اما می‌گوید ورزش را کنار نمی‌گذارد.

این روایت‌ها یک الگو را نشان می‌دهند: کماندار پیش از آنکه به دایره‌ی طلایی برسد، باید سرمایه‌گذاری کند.

به گفته‌ی بهزاد پاکزاد، رئیس هیئت تیراندازی با کمان البرز، تجهیزات حرفه‌ای از ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان شروع می‌شود و برای یک ملی‌پوش تا یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان می‌رسد.

تشبیه رئیس هیئت دقیق است: کمان مثل ساز موسیقی باید با قد، طول دست و قدرت بدنی هر ورزشکار تنظیم شود. هیئت برای مبتدیان تجهیزات دارد، اما از مرحله‌ی نیمه‌حرفه‌ای به بعد، بار اصلی روی دوش خانواده‌هاست.

نتیجه‌ی این الگو را خود پاکزاد بی‌پرده می‌گوید. چهار سال دبیرکل فدراسیون و سرمربی تیم‌های ملی بوده و تأیید می‌کند که افراد زیادی به‌خاطر هزینه ورزش را رها کرده‌اند. هیئت ناچار شده به مربیان و بخش اداری بگوید پیش از ثبت‌نام، ۱۰ تا ۱۵ دقیقه با خانواده صحبت کنند و واقعیت را بگویند. وقتی باشگاه باید پیش از اولین شلیک، نسبت به قیمت هشدار بدهد، یعنی استعدادیابی با دیوار قیمت‌ها روبه‌رو شده است.

مشکل زمین تمرین، یک مطالبه روشن است

رئیس هیئت تیراندازی با کمان استان البرز مهم‌ترین مسئله را زمین می‌داند؛ حتی در شهرستان‌ها. فضایی که در اختیار هیئت قرار می‌گیرد، پیش از هر چیز باید ایمن باشد.

در سایت شریعتی کرج، که پشت آن خانه‌های مسکونی است، هیئت دو تا سه سال پیش حدود ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان برای تیرگیر هزینه کرد و اخیراً حدود ۵۵ میلیون تومان دیگر برای برزنت و سازه‌ی ایمنی خرج کرده است. یعنی ایمنی این میدان را هیئت از جیب خودش تأمین کرده است.

مطالبه‌ی پاکزاد روشن است. زمین مجموعه‌ی انقلاب را هیئت با هزینه‌ی خودش و کمک یکی از مربیان صاف و آماده کرده بود، ولی از هیئت گرفتند و حالا رها شده است.

در کرج فقط یک سایت تخصصی هست. در اشتهارد و نظرآباد سایت تمرینی وجود ندارد. تنها استثنا چهارباغ است: سایت خوبی دارد، تیراندازی سنتی را پیش می‌برد و بیشتر ملی‌پوشان سنتی البرز آنجا تمرین می‌کنند.

قهرمانان بین‌المللی و جهانی زیادی از البرز و چهارباغ مدال آورده‌اند و هیئت هر کسی را که بخواهد سنتی کار کند، به همان‌جا می‌فرستد. اما به گفته‌ی پاکزاد، هنوز فضای اختصاصی در اختیار تیر و کمان البرز قرار نگرفته است.

مشکل دیگر، میزبانی است. پاکزاد می‌گوید هیئت پیش‌تر مسابقات آزاد کشوری را باشکوه برگزار کرده و با اعلام ثبت‌نام، ظرفیت ۱۰۰ تا ۱۲۰ نفره‌ی سایت ظرف دو روز پر می‌شده. اما از زمانی که زمین‌های ورزشی به پیمانکاران سپرده شده، اجاره‌ی یک روز از کل ورودی ثبت‌نام بیشتر درمی‌آید. در عمل دست هیئت بسته شده و میزبانی برای ورزشی که جاذبه دارد اما درآمد پرحجم ندارد، از دست رفته است. سپردن زمین به پیمانکار با منطق اقتصادی پیش می‌رود، ولی ورزش‌هایی را که ایمنی و فضای خاص می‌خواهند از چرخه‌ی میزبانی بیرون می‌اندازد.

دستاوردها؛ ظرفیتی که خانواده‌ها هزینه‌اش را می‌دهند

با همه‌ی این محدودیت‌ها، نتیجه‌ها دیده می‌شود.

در بخش بزرگسالان سه نفر از البرز در اردوی تیم ملی بودند و آرمین پاکزاد به بازی‌های آسیایی اعزام شد و با تیم پنجم شد. همین ورزشکار در کاپ آسیای بغداد رکورد جوانان ایران را شکست و سه مدال گرفت.

در بخش پارا هم سه ورزشکار که هیئت از صفر برایشان کار کرده، در اردوهای پارا حضور داشتند و امیرمحمد بارانی مدال نقره‌ انفرادی رقابت‌های پاراآسیایی را گرفت. هیئت حدود ۱۵۰ عضو دارد و انتخابی تیم ملی نوجوانان هم در هفته‌های آینده است.

پاکزاد این آمار را نشانه‌ی ظرفیت می‌داند. از جمع ۵۰ تا ۶۰ نفره‌ی یک باشگاه، اگر یک نفر به اردوی تیم ملی برسد، نسبت به رشته‌های تیمی درصد بالایی است. اما این درصد بالا بدون زمین ایمن و تجهیزات قابل‌خرید تکرارشدنی نیست. مدال‌ها نتیجه‌ی ایستادگی خانواده‌هاست، نه ثمره‌ی زیرساخت.

استعدادیابی و بودجه؛ حمایتی که کفاف نمی‌دهد

کمیته‌ استعدادیابی و همگانی هیئت، با تکیه بر قهرمانان خود هیئت، در مدارس، دانشگاه‌ها و ارگان‌ها فعال است.

نمونه‌اش جشنواره‌ اخیر ورزش دانشگاهی بود که هیئت مربی و سیبل فرستاد. اما وقتی از انصراف ورزشکاران به‌خاطر هزینه می‌پرسم، پاسخ کوتاه است: «خیلی بوده.» برای استعدادهای برجسته گاهی خرید تجهیزات با اقساط انجام شده تا مسیر ورزشکار قطع نشود.

بودجه‌ی امسال هیئت حدود ۳۵۰ میلیون تومان بوده و حامی اصلی آن اداره‌کل ورزش و جوانان استان است.

هیئت برای مدال‌آوران مسابقات آزاد کشوری، که هزینه‌ی سفر را خودشان می‌دهند، مصوب کرده پایان سال دست‌کم پول بلیط رفت‌وبرگشت را نقدی بپردازد. فدراسیون گاهی تجهیزات می‌دهد؛ مثلاً ده کمان آموزشی برای هر استان که خودش رقم بالایی است، ولی کمک نقدی‌اش اندک است.

انتقاد رئیس هیئت به دستگاه‌های دیگر هم مشخص است.

از نگاه پاکزاد، شهرداری و نهادهای دولتی حمایت مستقیم و پیگیرانه از قهرمانان ندارند و بیشتر به تجلیل مقطعی بسنده می‌کنند؛ هرچند خودش می‌پذیرد شاید برای پیگیری کوتاهی کرده باشد.

استدلال وی مقایسه است: مدال تیراندازی با کمان برای خود کماندار گران، اما برای دولت بسیار ارزان است. اعزام یک تیم چهارنفره، با هر حمایتی، از اردوی ۴۰ تا ۵۰ نفره‌ی یک رشته‌ تیمی کم‌هزینه‌تر است و یک کماندار می‌تواند در سه رویداد انفرادی، تیمی و میکس مدال بگیرد.

وعده‌ اصلی درباره‌ زمین است. به گفته‌ رئیس هیئت تیراندازی با کمان البرز، حمیدرضا رضایی، سرپرست اداره‌کل ورزش و جوانان استان البرز، قول داده سایتی اختصاصی، حرفه‌ای و اقتصادی برای تیر و کمان در مجموعه‌ی انقلاب ساخته شود و همه‌ی موافقت‌ها گرفته شده است.

برای هیئتی که زمین همین مجموعه را یک‌بار از دست داده، این وعده آزمونی جدی است.

هیئتی که ملی‌پوش و مدال‌آور آسیایی و جهانی دارد، نباید در اتاقکی ۳۰ متری و پشت فنس و توری میزبان قهرمانانش باشد. این محیط و محل در شأن رشته‌ای نیست که نامش را در سکوهای کشوری و آسیایی نوشته است.

کمانداران البرز سال‌ها خط شلیک را با جیب خانواده‌ها نگه داشته‌اند، در پارکینگ و پشت‌بام تمرین کرده‌اند و تیر را تا آخرین شلیک به کار برده‌اند. حالا نوبت مسئولان است که از «قول» به «اجرا» برسند.

مطالبه روشن است: سایت اختصاصی انقلاب باید از وعده در بیاید و تحویل هیئت شود. سازوکاری هم لازم است که تیر و کمان را به‌خاطر منطق اجاره‌ی پیمانکاری از میزبانی کنار نگذارد. حمایت از تجهیزات و اعزام قهرمانان هم باید از تجلیل مقطعی به برنامه‌ی ثابت تبدیل شود. تا وقتی این اتفاق نیفتاده، کماندار البرزی هر بار که به دایره‌ی ده شلیک می‌کند، هدف دیگری را هم نشانه گرفته است: شنیده شدن.