افشین نجفقلی دوست – اقتصاد آینده – آذربایجان شرقی(مراغه ) : مخاطب محور : معاونت برنامه ریزی فرمانداری ویژه مراغه
برای تبدیل ارکان مدیریت بحران به واقعیت، مراغه نیازمند گذار از «پدافند انفعالی» (واکنش به حادثه) به «پدافند پیشگیرانه» (مدیریت احتمال) است.
۱. پیوند ارکان اصلی با عملیات (Operationalization):
هماهنگی بین‌بخشی: نباید صرفاً در قالب جلسات اداری باشد؛ بلکه باید در قالب «مرکز مدیریت بحران محلی» با پروتکل‌های مشخص (SOP) عمل کند. یعنی هر واحد (سلامت، آموزش، انرژی) بداند در ثانیه اول وقوع بحران، نقش آن در زنجیره دیگران چیست؟
بهره‌گیری از ظرفیت‌ها:
استفاده از «نیروی متخصص محلی» (پزشکان، مهندسان، اساتید) به معنای تشکیل «گروه‌های پاسخ سریع مردمی» است که در مدیریت بحران، سرعت عمل را تضمین می‌کنند.
۲. محورهای عملیاتی کلیدی:
سلامت (دانشکده علوم پزشکی مراغه):
فراتر از درمان، نقش اصلی «پزشکی پیشگیرانه و مدیریت اپیدمیولوژیک/بحران» است. مانورها باید بر «تداوم خدمات در شرایط کمبود منابع» تمرکز کنند.
تامین کالا و انرژی:
استراتژی اصلی باید «پراکندگی جغرافیایی ذخایر» باشد تا از آسیب‌پذیری متمرکز جلوگیری شود.
در مراغه، با توجه به بافت جغرافیایی، مدیریت زنجیره تامین در روستاهای دورافتاده، گلوگاه اصلی است.
زیرساخت و تردد:
پدافند غیرعامل در مراغه یعنی «شناسایی مسیرهای جایگزین» پیش از وقوع بحران؛ تا در صورت آسیب به پل‌ها یا جاده‌های اصلی، قطع ارتباط با مناطق حاشیه‌ای رخ ندهد.
آموزش و فرهنگ‌سازی:
آموزش نباید صرفاً در مدرسه باشد؛ بلکه باید از طریق «شبکه‌های اجتماعی محلی و نهادهای مذهبی» به سطح خانوار برسد تا «تاب‌آوری اجتماعی» ایجاد شود.
چک‌لیست سوالات راهبردی (خطاب به معاون برنامه‌ریزی فرمانداری مراغه)…؟!
این سوالات با هدف مواجهه با «امکانات برخط» (Existing Capabilities) و شناسایی «شکاف‌های عملیاتی» طراحی شده‌اند:
الف) در حوزه مدیریت منابع و زنجیره تامین:
1- در حال حاضر، درصد «ذخایر راهبردی پراکنده» (آرد، سوخت، دارو) در سطح شهرستان نسبت به ذخایر متمرکز چقدر است و نقشه توزیع این ذخایر در روستاهای دورافتاده چیست؟
2- پروتکل «جایگزینی فوری» برای تأمین نان و آب شرب در صورت اختلال در زیرساخت‌های اصلی (آردخانه‌ها و تصفیه‌خانه‌ها) به صورت مکتوب و تست شده موجود است یا خیر؟
ب) در حوزه زیرساخت و انرژی:
3- نقشه «نقاط حساس زیرساختی» (پل‌ها، ایستگاه‌های گاز و نیرو) در مراغه مشخص شده و میزان تاب‌آوری آن‌ها در برابر سناریوهای مختلف (زلزله/قطع انرژی) ارزیابی شده است؟
4- آیا طرح «مسیرهای مواصلاتی جایگزین» برای حفظ پیوستگی ارتباطی میان مراغه و روستاهای پیرامونی، در برنامه‌های عملیاتی مدیریت بحران ادغام شده است؟
ج) در حوزه هماهنگی نهادی و سلامت:
5- سطح آمادگی عملیاتی دانشکده علوم پزشکی در سناریوی «کمبود شدید تجهیزات و پرسنل» چگونه ارزیابی شده است؟
6- آیا مانورهای مشترک با سایر دستگاه‌ها (مانند آتش‌نشانی و نیروگاه) برگزار شده است؟
7- سازوکار «فراخوان نیروهای متخصص محلی» (مهندسان، پزشکان و…) در صورت وقوع بحران، چقدر از حالت تئوری به حالت عملیاتی (آماده‌باش) نزدیک است؟
د) در حوزه آموزش و تاب‌آوری اجتماعی:
8- چگونه برنامه‌های آموزش و پرورش (تحت نظارت اداره آموزش و پرورش) با برنامه‌های مدیریت بحران فرمانداری برای «آموزش مهارت‌های بقا به دانش‌آموزان و خانواده‌ها» همسو شده است؟
9- آیا ظرفیت‌های رسانه‌های محلی و نهادهای اجتماعی برای «مدیریت شوک اطلاعاتی» و جلوگیری از شایعه‌پراکنی در زمان بحران، شناسایی و سازماندهی شده است؟
دیدگاه