تحلیل راهبردی و چک‌لیست مطالبات نظام سلامت مراغه

افشین نجفقلی دوست – اقتصاد آینده – آذربایجان شرقی(مراغه ) : مخاطب محور : سرپرست دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مراغه و مدیران ستادی

مقدمه و تحلیل راهبردی: از ادعای «قطب درمانی» تا سند «عملکرد»…؟!

عنوان «قطب درمانی جنوب استان آذربایجان شرقی» یک برچسب افتخاری اداری نیست، بلکه یک مسئولیت سنگینِ مبتنی بر زیرساخت، شاخص‌های عملکردی و ظرفیت‌های تشخیصی و درمانی است.

قطب درمانی بودن به ادعا نیست، بلکه با ایجاد زیرساخت‌های حیاتی، کیفیت خدمات و اسناد عینیِ عمل اثبات می‌شود.

در حالی که بیماری‌های متابولیک و به‌ویژه بیماری‌های قلبی-عروقی به عنوان نخستین عامل مرگ‌ومیر در جهان و کشور شناخته می‌شوند، نظام سلامت مراغه در مواجهه با این «قاتل خاموش» (فشار خون بالا و عوارض ناشی از آن) دچار یک سکوت عملیاتی و انفعال ساختاری شده است.

نگاهِ صرفاً درمان‌محور و بیمارستان‌محور، بدون داشتن زیرساخت‌های تخصصی قلب و عروق و پیشگیری هدفمند، با ادعای قطب درمانی بودن فرسنگ‌ها فاصله دارد.

ضرورت دارد دانشکده علوم پزشکی مراغه از فاز شعار و انفعال خارج شده و وارد فاز برنامه‌ریزی عملیاتی و ایجاد زیرساخت‌های اساسی شود.

چک‌لیست مطالبات و ارزیابی عملکرد (پنج محور کلیدی)…؟!

برای راستی‌آزمایی و بهبود عملکرد دانشکده علوم پزشکی مراغه، مدیران ستادی مکلف به پاسخگویی و اقدام در خصوص موارد زیر هستند:

۱. زیرساخت‌های تخصصی درمان قلب و عروق…؟!

[ ] ایجاد مرکز آموزشی درمانی قلب:

آیا طرح توجیهی، بودجه و برنامه‌ریزی برای تأسیس «مرکز تخصصی و آموزشی درمانی قلب» در مراغه تدوین شده است؟ (با توجه به اینکه قطب درمانی منطقه نیازمند بی‌نیازی بیماران قلبی به اعزام به مرکز استان است).

[ ] راه‌اندازی بخش جراحی قلب:

وضعیت راه‌اندازی بخش تخصصی و فوق‌تخصصی جراحی قلب در مراغه در کدام مرحله از پیشرفت فیزیکی و تأمین نیروی انسانی قرار دارد؟

۲. مدیریت و کنترل «قاتل خاموش» (کلینیک تخصصی فشار خون)…؟!

[ ] تأسیس کلینیک تخصصی فشار خون…؟!

 آیا برنامه‌ای مدون برای راه‌اندازی کلینیک تخصصی فشار خون (به‌عنوان هسته مرکزی غربالگری، آموزش، پیگیری و درمان هدفمند) در سطح شهر مراغه اجرا شده است؟

[ ] پایش و غربالگری مستمر…؟!سهم برنامه‌های غربالگری فعال فشار خون بالا در گروه‌های سنی پرخطر در سطح پایگاه‌های بهداشتی مراغه چقدر است و خروجی آن به چه میزان در کاهش سکته‌های قلبی و مغزی نقش داشته است؟

۳. خروج از درمان‌محوری به سمت پیشگیری و سواد سلامت…؟!

[ ] تقویم حرکتی پیشگیری…؟!آیا دانشکده علوم پزشکی دارای یک «تقویم عملکرد و عملیات پیشگیرانه» مشخص (شامل پویش‌های کاهش مصرف نمک، کنترل وزن، اصلاح تغذیه و تحرک بدنی) است؟

[ ] اطلاع‌رسانی هشداری و رسانه‌ای…؟!

 وضعیت تولید محتوا و اطلاع‌رسانی‌های مداوم شهری، رادیویی و رسانه‌ای توسط دانشکده در خصوص خطرات پنهان فشار خون و سبک زندگی سالم در چه وضعیتی قرار دارد؟

۴. مشاوره‌های اجتماعی و رژیم‌های سلامت‌محور…؟!

[ ] ایجاد مشاوره‌های اجتماعی…؟!

آیا ساختاری برای ارائه مشاوره‌های اجتماعی و رژیم‌های غذایی اجتماعی‌محور در دسترس عموم شهروندان مراغه توسط دانشکده ایجاد شده است؟

[ ] مداخله در سبک زندگی…؟!چه اقداماتی برای ارتقای سواد سلامت جامعه شهری مراغه در راستای کاهش شیوع بیماری‌های غیرواگیر (NCDs) صورت گرفته است؟

۵. ارزیابی شاخص‌های قطب درمانی بودن…؟!

[ ] سنجش اثربخشی…؟!شاخص‌های مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های قلبی-عروقی و عوارض فشار خون در مراغه طی سال‌های اخیر چه روندی داشته است؟ آیا این آمار متناسب با استانداردهای یک «قطب درمانی» بهبود یافته است؟

نتیجه‌گیری و مطالبه صریح :

انتظار می‌رود مدیریت ارشد دانشکده علوم پزشکی مراغه، به جای بسنده کردن به آمار و ارقام اداری، پاسخگوی مطالبات فوق باشد و به‌جای سکوت عملیاتی، با تدوین یک برنامه عملیاتیِ زمان‌بندی‌شده، نسبت به ایجاد کلینیک تخصصی فشار خون، توسعه بخش‌های قلب و عروق و فعال‌سازی نظام پیشگیری در سطح شهر اقدام نموده و گزارش آن را به عنوان سندِ عینیِ قطب درمانی بودن به افکار عمومی و نخبگان ارائه دهد.