
اصفهان را نمیتوان تنها با بناهای تاریخی، گنبدهای فیروزهای، میدان نقش جهان و زایندهرود شناخت. هویت این شهر، روایت دیگری نیز دارد؛ روایتی آمیخته با ایثار، غیرت و مردمانی که در سختترین روزهای تاریخ معاصر ایران، از عزیزترین داشتههای خود گذشتند تا سرزمینشان سربلند بماند.
۲۵ آبان، یکی از ماندگارترین روزهای تاریخ اصفهان است. روزی که پیکرهای مطهر ۳۷۰ شهید عملیات محرم بر دستان مردم این شهر تشییع شد و اصفهان، بار دیگر عظمت روح مردمانی را به نمایش گذاشت که داغ فرزندانشان را با سربلندی تحمل کردند. آن روز، خیابانهای شهر فقط مسیر عبور تابوتها نبودند؛ هر گوشه، روایت مادری بود که فرزندش را بدرقه کرده بود، پدری که قامتش زیر بار اندوه خم شده بود و خانوادهای که بخشی از آینده خود را در جبههها جا گذاشته بود.
این واقعه، فراتر از یک مراسم تشییع، نشانه جایگاه اصفهان در تاریخ دفاع از ایران است. شهری که فرزندانش از کارخانهها، دانشگاهها، بازارها و محلههایش راهی جبهه شدند و در روزگاری که کشور با تجاوز دشمن روبهرو بود، دفاع از میهن را بر آسایش شخصی مقدم دانستند.
شهدا را نباید تنها در آمار و نام عملیاتها خلاصه کرد. هر کدام از آنان انسانی با آرزوها و امیدهای خود بودند؛ جوانانی که میتوانستند زندگی معمولی خود را ادامه دهند، اما در بزنگاهی تاریخی تصمیم دیگری گرفتند. ارزش این انتخاب، امروز نیز برای جامعه قابل تأمل است؛ جامعهای که بیش از هر زمان به مسئولیتپذیری، صداقت و ترجیح منافع عمومی بر خواستههای فردی نیاز دارد.
اصفهان در طول تاریخ، بارها بزرگی خود را به اثبات رسانده است؛ از روزگار شکوه هنر و معماری تا سالهای دشوار جنگ. با این حال، آنچه نام این شهر را در حافظه ملی ماندگار کرده، تنها آثار تاریخی آن نیست. فرهنگ ایثار و مشارکت اجتماعی مردمانش نیز بخشی جداییناپذیر از شناسنامه اصفهان است. این میراث به همه مردم تعلق دارد و نباید در چارچوب مناسبتها یا تعلقات سیاسی محدود شود.
اما بزرگداشت شهدا زمانی ارزش واقعی پیدا میکند که از سطح مراسم و سخنرانی فراتر برود. نمیتوان از آرمانهای مردانی سخن گفت که برای عزت و امنیت کشور جان دادند، اما در برابر مشکلات امروز مردم بیتفاوت ماند. آنان برای ایرانی جنگیدند که در آن استقلال، عدالت، کرامت انسانی و سربلندی مردم معنا داشته باشد. بنابراین، پاسداشت نامشان با تلاش برای ساختن چنین جامعهای پیوند خورده است.
امروز اصفهان با مسائل جدی روبهروست. بحران زایندهرود، فشارهای اقتصادی بر خانوارها، دشواریهای تولید و صنعت، فرسایش بخشی از میراث تاریخی و نگرانی جوانان درباره آینده، مسائلی نیستند که بتوان از کنارشان گذشت. شهری با این پیشینه فرهنگی و سهم بزرگ در تاریخ دفاع از کشور، حق دارد در سیاستگذاریهای ملی و برنامهریزیهای استانی جایگاهی متناسب با ظرفیتهایش داشته باشد. مطالبهگری برای احیای زایندهرود، حفظ میراث تاریخی و بهبود شرایط زندگی مردم، نه تقابل با گذشته پرافتخار، بلکه بخشی از مسئولیت امروز در قبال آینده اصفهان است.
در این میان، خانوادههای شهدا جایگاهی ویژه دارند. مادرانی که سالها چشمانتظار فرزندانشان ماندند و همسران و فرزندانی که با جای خالی عزیزانشان زندگی کردند، نباید تنها در روزهای خاص به یاد آورده شوند. تکریم آنان در گرو رفتار شایسته، حمایت مؤثر و رسیدگی واقعی به مسائلشان است؛ نه صرفاً دیدارهای تشریفاتی و پیامهای مناسبتی.
از سوی دیگر، انتقال این میراث به نسل جوان نیز اهمیت فراوانی دارد. نسلی که جنگ را تجربه نکرده، باید فرصت شناخت آن روزها را از طریق روایتهای مستند و صادقانه پیدا کند. تاریخ دفاع مقدس زمانی در ذهن نسل جدید ماندگار میشود که به جای تکرار کلیشهها، زندگی واقعی شهدا، انگیزههای آنان و شرایطی که در آن تصمیم به دفاع گرفتند، روایت شود.
۲۵ آبان فرصتی است تا اصفهان بار دیگر به گذشته خود بنگرد، اما نه برای توقف در خاطرات؛ بلکه برای سنجیدن فاصله امروز با آرمانهایی که فرزندانش برای آن جان دادند. شهر شهیدان باید شهری برخوردار از امید، نشاط اجتماعی، فرصتهای برابر، مدیریت پاسخگو و آیندهای روشن برای جوانانش باشد.
اصفهان به شهیدانش میبالد؛ به مردانی که نام خود را نه با ثروت و مقام، بلکه با فداکاری در حافظه ایران ثبت کردند. اکنون نوبت ماست که با مسئولیتپذیری در برابر مردم، حفظ سرمایههای این شهر و تلاش برای آبادانی آن، نشان دهیم یاد آن مردان هنوز در زندگی امروزمان جریان دارد.
۲۵ آبان، فقط روز یادآوری یک حماسه نیست؛ روز تجدید عهد با اصفهان و مردمانی است که برای سربلندی ایران، بهای سنگینی پرداختند.
هادی دریس


دیدگاه