
به گزارش اقتصادآینده نیوز، آتش تورم بر سفره خانوار افتاده است و کمتر نشانی از تنوع غذایی دیده می شود. بسیاری از اقلام اساسی سبد خرید یکی پس از دیگری حذف می شوند و طرح های حمایتی هم می توانند طیفی از نیازهای حداقلی معیشت را تا حدودی تامین کنند. اولویت اساسی خانواده ها به تامین مواردی نظیر اجاره بها، درمان، حمل و نقل، قبوض خدماتی و هزینه های ضروری زندگی معطوف شده و در این میان، سهم تنوع غذایی و تغذیه سالم از بودجه خانوار هر روز کوچک تر می شود.
افزایش بهای مواد غذایی، گوشت، لبنیات، حبوبات، میوه و بسیاری از اقلام ضروری سبد غذایی جامعه دچار تغییر ناخواسته شده و بسیاری از خانوارها ناچارند میان نیازهای ضروری دست به انتخاب بزنند و برخی اقلام مغذی را از فهرست خرید کنار بگذارند. این وضعیت به تدریج از یک مسئله اقتصادی فراتر می رود و می تواند سلامت عمومی جامعه را نیز تحت تاثیر قرار دهد. ماهی و میگو از اقلام مهم غذایی هستند که نقش مهمی در سلامت جامعه ایفا می کنند و مدت های طولانی است که نشانی از آن در سفره طبقه فرودست و دهک های میانی جامعه دیده نمی شود.
به یاد داشته باشیم کشور پهناور ایران از مزیت همجواری با دریا در جنوب و شمال کشور برخوردار است و بسیاری از مناطق کشور برای پرورش آبزیان مستعد هستند. با این وجود قیمت هرکیلوگرم ماهی از پانصد هزار تومان آغاز می شود و تا 3 میلیون تومان می رسد. بهای هر کیلوگرم میگو نیز از یک میلیون تومان بیشتر است و این امر سبب شده این ماده غذایی نقش چندانی در سبد خرید خانوار نداشته باشد. گزارش اقتصادآینده را در این زمینه می خوانید:
ایران از مزیت همجواری با دریاها برخوردار است و با این حال سرانه مصرف ماهی با استانداردهای جهانی فاصله معناداری دارد. سرانه مصرف ماهی در ایران حدود 7 تا 8 کیلوگرم است و این مقدار در کشورهای اروپایی به 22 کیلوگرم می رسد و در جهان معادل 18کیلوگرم است.با توجه به رشد روزافزون جمعیت جهان، تامین غذا و دستیابی به منابع جدید غذایی یکی از مهمترین دغدغههای دولتها گردیده و باعث شده تامین مواد پروتئینی به سمت سایر منابع از جمله آبزیان سوق یابد، در این میان ارزش بالای پروتئین آبزیان، صنعت ماهیگیری را به صنعتی مهم در جهان تبدیل کرده است. اگرچه در حال حاضر میزان مصرف سرانه آبزیان در کشور ما هشت و نیم کیلوگرم است، اما وجود ذخایر قابل توجه آبزیان در آبهای شمال و جنوب کشور و همچنین توسعهی صنعت پرورش ماهی در آبهای داخلی و امکان بهرهبرداری از آبزیان آبهای بینالمللی، چشمانداز روشنی را برای تامین هرچه بیشتر پروتئین دریایی مورد نیاز کشور فراهم کرده است.
در کشور ما پیشرفت چشمگیر صنعت ماهی طی سالهای اخیر قابلیت پرورش آبزیان در سراسر کشور و استعداد ماهیدارشدن دریاچهها، مخازن پشت سدها، آبگیرها و رودخانههای کشور از طریق رهاسازی بچه ماهی در آنها و همچنین امکان استحصال حجم زیادی از فانوسماهیان هر یک به نوبهی خود میتواند در تامین بخش عمدهای از پروتئین کشور اثرگذار باشد.
براساس آمار رسمی، در سال گذشته 368 هزار و 505 تن آبزی از آبهای جنوب کشور صید شده است و 43 هزار و 805 تن انواع آبزیان از آبهای شمالی کشور حاصل شده است. همچنین 251 هزار و 374 تن از محل پرورش بخش خصوصی نیز انواع آبزیان تولید شده است که در مجموع میزان تولید آبزیان از طریق صید و پرورش را به 663 هزار و 684 تن رسانیده است.در این میان استان خوزستان با صید 55 هزار و 422 تن انواع آبزیان، استان بوشهر با صید 49 هزار و 281 تن، استان سیستان و بلوچستان با صید 123 هزار و 361 تن، استان هرمزگان با صید 140 هزار و 441 تن بالاترین میزان صید در سال گذشته از آبهای جنوبی کشور را به خود اختصاص دادهاند. میزان صید در آبهای شمال کشور در سال گذشته 43 هزار و 805 تن بوده است که از این میزان 13 هزار و 615 تن مربوط به استان گیلان، 28 هزار و 608 تن مربوط به استان مازندران و هزار و 582 تن در استان گلستان صید شده است.
در بین پنج استان پرورشدهنده میگو در کشورمان به ترتیب استانهایی بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان، خوزستان و گلستان بیشترین برداشت از مزارع پرورشی را داشتهاند.همچنین استان چهارمحال و بختیاری در پرورش ماهیان سردآبی بیشترین برداشت را داشته و پس از آن استان مازندران، لرستان، آذربایجان غربی، فارس و کرمانشاه در ردههای بعدی تولید و پرورش ماهیان سردآبی قرار دارند.در پرورش ماهیان گرمآبی نیز در سال گذشته، استان مازندران با تولید بیش از 38 هزار تن، استان گیلان با تولید بیش از 31 هزار تن، استان خوزستان با تولید 27 هزار تن در ردههای تولید و پرورش ماهیان گرمآبی (کپورماهیان و خاویاری) قرار دارد.
گفتنی است؛ بیش از 10 هزار و 500 باب مزرعه پرورش ماهیان گرمآبی به مساحت بیش از 40 هزار هکتار، هزار و 387 مزرعه پرورش ماهیان سردآبی به مساحت 230 هکتار و 214 مزرعه پرورش میگو به مساحت دو هزار و 873 هکتار در کشور وجود دارد.تولید و پرورش ماهی به غیر از صید در مزارع پرورشی و همچنین برداشت از منابع آبی طبیعی و نیمهطبیعی به مساحت 539 هزار و 943 هکتار تولید میشود.براساس اعلام سازمان شیلات ایران، 900 فروند شناور در آبهای شمال و نزدیک به 11 هزار فروند شناور ناوگان ماهیگیری در آبهای جنوب فعال هستند که از این میزان 51 فروند کشتی صیادی در جنوب کشور فعالیت میکنند و بقیهی ناوگان در قالب قایق و لنج صیادی در آبهای شمالی و جنوبی کشور فعال هستند.

به گزارش اقتصادآینده نیوز، با توجه به فراوانی صید و پرورش ماهی در ایران، به نظر می رسد سهم عمده ای از این محصول استراتژیک به بخش صادرات اختصاص یافته است. به همین دلیل باید قوانینی اتخاذ کرد که ضمن حفظ بازارهای خارجی و تداوم ارزآوری، سفره خانوار ایرانی از خانواده شیلات بی نصیب نماند و فراوانی عرضه به تعدیل قیمت منجر شود. امروزه کشورهای همجوار سهم عمده ای از تولید ماهی ایران دارند و کمتر نشانی از این محصول مغذی در سفره هموطنان مشاهده می شود. این در حالی است که مجموعه جهاد کشاورزی در پی هر تنش قیمتی اقدام به ممنوعیت صادرات به منظور تعدیل قیمت در بازار داخلی می کند و این راهبرد در زمینه بازار شیلات می تواند مثمرثمر باشد.
در میان خانواده آبزیان، ماهی قزل آلا برای پرورش در اقلیم ایران مناسب است و سهم عمده ای در سبد صادراتی ایفا می کند. فروباختن ارزش ریال طی یکسال اخیر و تشدید تنش های ارزی زمنه ساز رغبت تولید کنندگان به بازارهای صارداتی شده است و چنانچه مجموعه شیلات بتواند هزینه های تولید را کاهش دهد، می توان به عرضه این محصول مغذی در بازار ایران امید داشت.
ماهی قزلآلا یکی از مهمترین محصولات شیلات ایران است که به کشورهای مختلفی صادر میشود. بر اساس آمارهای اخیر، عراق، روسیه، امارات، قطر، عمان و چین از جمله بازارهای اصلی این محصول هستند. صادرات به این کشورها به دلیل کیفیت بالای ماهیهای ایرانی و شرایط مطلوب تولید در ایران همواره رو به افزایش بوده است.
عراق، به دلیل هممرز بودن با ایران و وابستگی بالای این کشور به واردات محصولات غذایی، یکی از بزرگترین بازارهای صادراتی ماهی ایران است. 60 درصد از کل صادرات ماهی ایران به عراق اختصاص دارد. این کشور بهویژه برای محصولات تازه مانند ماهی قزلآلا و کپور، تقاضای بالایی دارد. نزدیکی جغرافیایی به مرزهای ایران باعث شده که هزینه حملونقل کاهش یابد و ماهیها در کوتاهترین زمان به دست مصرفکننده عراقی برسند.
روسیه یکی از مقاصد مهم صادرات ماهی ایران است. این کشور به دلیل شرایط جغرافیایی سرد و عدم توانایی تأمین تمامی نیازهای خود از طریق تولید داخلی، وابسته به واردات است. صادرات به روسیه بیشتر شامل ماهیهای باکیفیت و لوکس مانند قزلآلا، اوزونبرون و سیباس میشود. در سالهای اخیر، سهم صادرات ایران به روسیه افزایش یافته است و این کشور حدود 15 درصد از صادرات ماهی ایران را به خود اختصاص داده است. حملونقل به روسیه معمولاً بهصورت دریایی و از طریق بنادر شمالی ایران مانند بندر انزلی و بندر نوشهر انجام میشود.روسیه بازاری پرتقاضا و مناسب برای افزایش صادرات ماهیهای دریایی و پرورشی ایران است. تقویت روابط اقتصادی دو کشور و کاهش موانع تجاری، میتواند سهم ایران را در این بازار بیشتر کند.
عمان، یکی از کشورهای حاشیه خلیجفارس، از واردکنندگان اصلی ماهی ایران است. نزدیکی این کشور به دریای عمان و خلیجفارس و علاقه مردم آن به غذاهای دریایی، صادرات ماهی ایران به این کشور را مقرونبهصرفه کرده است. ماهیهای پرورشی مانند قزلآلا و کپور و همچنین ماهیهای صید شده مانند یالاسبی و متوتا، از جمله محصولات محبوب در بازار عمان هستند. ارسال محصولات به عمان بیشتر از طریق حملونقل دریایی از بندرعباس و بندر جاسک صورت میگیرد. مصرف بالای ماهی تازه در عمان و کیفیت بالای محصولات ایرانی، فرصت توسعه صادرات به این کشور را فراهم کرده است.
چین با جمعیت بالای خود یکی از بزرگترین مصرفکنندگان ماهی در جهان است. ماهیهای صادراتی ایران به چین شامل پودر ماهی برای تغذیه دام و طیور و همچنین ماهیهای تازه و منجمد است.در سالهای اخیر، صادرات به چین به دلیل همکاریهای تجاری میان دو کشور افزایش یافته است.یکی از مهمترین ماهیهای صادراتی ایران به چین، قزلآلا است که به دلیل ارزش غذایی و طعم مناسب، بازار بزرگی در این کشور دارد.رقابت با کشورهای دیگر، مانند نروژ و شیلی، از چالشهای صادرات به چین است. با این حال، افزایش کیفیت محصولات و کاهش هزینههای تولید میتواند ایران را در این بازار رقابتی موفقتر کند.
گزارش: سعیدرضا امیرآبادی


دیدگاه