مزارستانهای مسلمین و قبرستانهای ایرانیان را نباید دست کم گرفت یا نادیده انگاشت.زیرا گاهی یک قبرستان کوچک و قدیمی در یکی از شهر های ایرانی ممکن است در حوزه های فرهنگ و ادب و هنر و حتی در زمینه های تاریخی حرفهایی برای گفتن داشته باشد و مزارستان تاریخی دارالسلام در شهر راز از این دست قبرستان هایی است که مظاهر فرهنگ و ادب و هنر را با خود دارد و به نمایش میگذارد.یا در مصر اهرام ثلاثه علاوه بر این که میراث تاریخی مصریانند مقبره فرعونها است و به نوعی قبرستان باستانی و تمدن مصریان محسوب میگردد.گاهی حتی یک سنگ مزار از یک چهره نامدار یک دوره تاریخی ایران معرف و مبین نشانه هایی از خط سیر تاریخی و فرهنگی و ادبی و هنری یک انسان یا یک جریان فرهنگی مستمر و سیال در یک منطقه یا جغرافیای یک کشور است.در مزارستان بزرگ وادی السلام نجف بسیاری از پیام اوران الهی مدفونند.در قبدپرستان معروف بقیع بزرگانی از اهل تشیع و تسنن از جمله امامان شیعی و مشایخ عرب عصر اسلام مدفونند.یا دارالسلام شیراز که پس از قبرستانهای بزرگ "بقیع" در مدینه عربستان و "وادی السلام" در نجف اشرف در عراق به جهت تاریخی و برابر با شواهد موجود سومین قبرستان تاریخی جهان اسلام است را تنها به چشم یک مزارستان مردمی و عمومی نباید نگاه کرد بلکه این فضا موزه های چند جانبه از تاریخ و فرهنگ، ادبیات و هنر ایرانی و اسلامی در دل کلانشهر شیراز محسوب میگردد.
سنگ قبرهای قبرستانها در ایران و اسلام بویژه در شهر های با سابقه و پیشینه تاریخی فرهنگی مثل شیراز را نباید فقط نشانی از محل دفن انسان های خاص بر شمرد بلکه سنگقبر های تاریخی روایتگر انی ناشناخته و خاموش از حافظه تاریخی، فرهنگی یک ملتند و چه بسا سنگ مزارهایی که تا چند ماه و چند سال پیش، رها شده بودند و در گذر زمان، نام صاحبانشان از نگاه رهگذران پنهان شده بود، روزی فرا برسد و بار دیگر خوانا و استوارتر در آرامستان دارالسلام شیراز مورد توجه پژوهشگران خصوصا شیراز پژوهان قرار گیرند.در مزارستان تاریخی دارالسلام شیراز که قدمتی حداقل افزون بر ۱۲۰۰ سال آن مشخص شده مشاهیر بزرگی از بزرگان دین و فقاهت و شعر و ادبیات، قلم و نویسندگی و زهد و عرفان، هنر و فلسفه و ...آرمیده اند و به حق باید این مکان را موزه مشاهیر خاموش شیراز نام نهاد و ای کاش ساماندهی این مکان مهم و میراثی کشور عزیزمان زودتر و درست تر انجام شده بود و عموم دستگاههای متولی و مسئول و از جمله شهرداری و میراث فرهنگی استان تعهدات خود در برابر این مکان مهم و مورد توجه مفاخر زبده دینی و علمی قرار گرفته بود تا امروز شاهد این حجم از تخریب ها و خرابیها و بی مهری ها به دارالسلام شیراز نبودیم.با بررسی تنها دویست عدد سنگ قبر از صدها و بلکه هزاران سنگ قبرهای سالم و موجود در قبرستان بزرگ دارالسلام شیراز صدها مورد از انواع هنرها و نکات قابل توجه تاریخی و فرهنگی از جمله نشانها و نمادهای هنری و مظاهر ادبی قابل توجه و حکاکی شده بر روی آنها را میتوان دید و مشاهده کرد و باید با حمایت دستگاههای فرهنگی شیراز دانشنامه یا فرهنگنامه ای از وجوه گوناگون این مکان تاریخی و فرهنگی بر پایه اطلاعات و دانشهای مندرج بر روی سنگ قبرهای مختلف موجود در این آرامستان تهیه و در اختیار عموم قرار داده شود.ثبت ملی و میراث معنوی قبور تاریخی این مکان با ارزش لازم است و ما نباید به صرف اینکه چون این مکان قبلا قبرستان بوده و همینک متروکه شده و استفاده دیگری ندارد،دیگر به آن توجه نکنیم بلکه وجودچنین مکانی فرصت خوبی است تا با بررسی قبور اشخاص مهم آرمیده در این مکان و بررسی و تحقیق پیرامون زندگانی و خدمات شخصیتهای مدفون در این خاک پاک بار دیگر در احیای فرهنگی و باز شناسی مکتب ادبی و هنری شیراز با تکیه بر اطلاعات وسیع و دامنه دار موجود در اینگونه فضاها بکوشیم و به سادگی از این مجموعه فرهنگی که به حق مزارستان مشاهیر علما و نیک نهادان روزگاران گذشته شیراز است از آن نگذریم.
افزون بر دو هزار چهره نامدار علم و دین و فرهنگ و ادب و معرفت در طی قرون و اعصارمتمادی در این مزارستان آرمیده اند و اغلب آنها در زمان خود از فحول علما و از مشاهیر دانشمندان و مفاخر عصر خود بوده اند اما به دلیل بی توجهی گذشته ها و امروزیها این مکان به نحو اصولی ساماندهی نشده و بسیاری از قبور بزرگان و اطلاعات تاریخ حیات و وفات و... آنان در زیر خروارها خاک مانده و یا برخی از آنها شکسته و فرسوده شده و در میانه راه مومنین ریخته شده است و هنوز پژوهشی جامع و کامل درباره تاریخچه و اسامی کامل و مشخصات بزرگان مدفون در این مکان انجام نگردیده و کتابها و مقالات موجود در این رابطه همان مطالب قبلی و رونویسی شده از کتب تذکره و تاریخ و مزارات شیراز و چاپ شده در دهها سال پیش تا به امروز است. بسیج قوا و امکانات برای ساماندهی و مرمت اصولی دارالسلام و مشارکت نخبگان علمی، پژوهشی شیراز در تهیه و تدوین دانشنامه ای جامع و مصور برای مزارستان دارالسلام شیراز نماد تاریخ و فرهنگ ، ادب و هنر شیراز ضروری است.
دیدگاه