
احمد مرادپور – اقتصاد آینده – آذربایجان شرقی ) : مدیرعامل انستیتو شهرهای خلاق کشور با اشاره به ثبت جهانی ۶ شهر ایران در شبکه شهرهای خلاق یونسکو، از آغاز مطالعات و بررسی ظرفیتهای تبریز، مراغه و اهر برای پیوستن به این شبکه خبر داد.
کامران رحمتی در نشست خبری با خبرنگاران استان آذربایجان شرقی با تشریح مفهوم شهر خلاق و ظرفیتهای فرهنگی و اقتصادی شهرهای ایران، اظهار کرد: شهر خلاق مفهومی است که بر پایه استفاده از هنر، فرهنگ و خلاقیت انسانی برای تولید ثروت و ایجاد چرخه اقتصادی شکل گرفته است. ایده اصلی شهر خلاق که در دهه ۹۰ میلادی بنیانگذاری شد، این است که انسان بدون دست اندازی به منابع طبیعی، ذخایر خدادادی، انرژی و معادن، با تکیه بر هنر، اندیشه و خلاقیت خود ارزش اقتصادی ایجاد کند.
وی با بیان اینکه انسان در ذات خود موجودی خلاق است، ادامه داد: اگر مردم یک شهر یا روستا بتوانند با استفاده از هنر، مهارت و ابتکار خود کسب و کار ایجاد کنند، ثروت بیافرینند و چرخه اقتصادی پایداری به وجود آورند، میتوان آن جامعه را در مسیر تبدیل شدن به یک شهر خلاق دانست.
وی برای تبیین این موضوع به تجربه روستای محمدآباد در استان اصفهان، اشاره کرد و گفت: این روستا در گذشته منطقهای کم جمعیت و بیابانی بود که حدود ۵۰۰ نفر جمعیت داشت و بسیاری از جوانان آن برای یافتن فرصتهای شغلی به شهرهای بزرگ مهاجرت میکردند. در آن مقطع، کدخدای روستا که نامش یوسف بود، فردی خلاق و صاحب ایده بود، پیشنهاد بازسازی خانههای بومی و کاهگلی را مطرح کرد و سپس با مراجعه به تهران و انعقاد قرارداد با آژانسهای مسافرتی، زمینه میزبانی رایگان از گردشگران را به مدت یک سال فراهم کرد.
رحمتی افزود: این ابتکار به تدریج بازتاب گستردهای پیدا کرد و نام روستا در سطح کشور شناخته شد و اکنون حدود ۲۰ سال از آن زمان میگذرد و هر هفته نزدیک به ۴۰ دستگاه اتوبوس از تهران، با حدود یک هزار و ۵۰۰ گردشگر، برای کویرنوردی و بازدید از این روستا راهی آن منطقه میشوند.
وی با بیان اینکه رونق گردشگری موجب بازگشت مهاجران به زادگاهشان شده است، اظهار کرد: توسعه گردشگری در این روستا زمینه ایجاد هتلها و اقامتگاههای بوم گردی را فراهم کرد و افرادی که به شهرهای دیگر مهاجرت کرده بودند، دوباره به روستای خود بازگشتند و در فعالیتهای اقتصادی مشارکت کردند. حتی اهالی روستا با پیگیری از طریق وزارت کشور، نام آن را به روستای مصر تغییر دادند و کدخدای خلاق این منطقه نیز به «یوزارسیف» شهرت پیدا کرد.
مدیرعامل انستیتو شهرهای خلاق کشور گفت: در این نمونه، بدون بهره برداری از منابع طبیعی و ذخایر خدادادی، تنها با تکیه بر فکر، ابتکار و ظرفیتهای بومی، زمینه رونق اقتصادی یک منطقه فراهم شد. فرهنگ و هنر ساکنان هر منطقه از عناصر اصلی شکل گیری شهر خلاق بوده و ریشه موضوع شهر خلاق در داشتههای فرهنگی و هنری مردم نهفته است و زمانی که این ظرفیتها شناسایی و به درستی معرفی شوند، میتوانند به یک مزیت اقتصادی تبدیل شوند.
وی با اشاره به اهمیت برندسازی در این فرایند، اظهار کرد: ابتدا باید شاخصههای منحصربفرد هر منطقه شناسایی و به یک برند تبدیل شود تا زمینه جذب گردشگر فراهم آید. پس از آن، با افزایش حضور گردشگران، سرمایه گذاران نیز برای فعالیت در منطقه ترغیب میشوند و به تدریج توسعه زیرساختهای زیربنایی، اجتماعی و فرهنگی شکل میگیرد.
وی ادامه داد: این چرخه در نهایت به رونق اقتصادی، ایجاد اشتغال و تقویت اقتصاد مقاومتی منجر میشود بنابراین شهر خلاق میتواند به ابزاری برای توسعه پایدار مناطق تبدیل شود.
رحمتی با اشاره به شعار یونسکو «شهرهای فردا، شهرهای خلاق هستند»، گفت: حرکت به سمت شهر خلاق نه یک انتخاب بلکه ضرورتی برای حضور موثر در دنیای جدید و معرفی ظرفیتهای فرهنگی و اقتصادی شهرها در سطح بین المللی است. یونسکو در سال ۲۰۰۴ شبکه جهانی شهرهای خلاق را راه اندازی کرد که این شبکه در هفت حوزه از جمله موسیقی، صنایع دستی، رسانه، ادبیات، خوراک و غذاهای محلی و طراحی شهری فعالیت میکند و شهرها بر اساس ظرفیتهای تخصصی خود در این حوزهها مورد ارزیابی و ثبت قرار میگیرند.
مدیرعامل انستیتو شهرهای خلاق کشور ادامه داد: تاکنون ۶ شهر ایران در شبکه جهانی شهرهای خلاق یونسکو ثبت شدهاند که اصفهان و بندرعباس در حوزه صنایع دستی، رشت و کرمانشاه در حوزه خوراک و غذاهای محلی، سنندج در حوزه موسیقی و کاشان در حوزه طراحی شهری در این فهرست قرار دارند.
وی با اشاره به تلاشهای پیشین برای ثبت جهانی تبریز، اظهار کرد: در سال ۱۳۹۱ پروپوزالی برای ثبت تبریز به عنوان نخستین شهر خلاق ایران تهیه کردیم، اما به دلایلی این موضوع به نتیجه نرسید و با وجود ثبت ۶ شهر از کشور در شبکه جهانی یونسکو، هنوز نام تبریز در این فهرست قرار نگرفته است. تبریز در هر هفت حوزه مورد نظر شبکه شهرهای خلاق یونسکو ظرفیت بررسی و ثبت جهانی دارد و باید این توانمندیها به صورت علمی شناسایی، مستندسازی و برای ارائه به مجامع بین المللی آماده شود.
وی با اشاره به تاسیس انستیتو ملی شهر خلاق در اسفند سال ۱۳۹۱، گفت: این مجموعه به عنوان یک موسسه علمی و پژوهشی راه اندازی شده و اکنون در استانهای مختلف کشور فعالیت دارد و به عنوان یک نهاد غیردولتی و مردمی، پیگیری مطالعات و فرایند ثبت جهانی شهرهای خلاق ایران را بر عهده گرفته است. در این راستا نیز ابتدا ظرفیتها و شاخصهای هر شهر در هفت حوزه مورد مطالعه قرار میگیرد و بر اساس داشتهها و ویژگیهای بومی، اولویت بندی لازم انجام میشود.
رحمتی افزود: پس از تعیین حوزه تخصصی، فرایند آماده سازی پرونده و اجرای برنامههای مرتبط آغاز میشود که حدود ۲ سال زمان میبرد. در این مدت، برنامههای مختلفی با مشارکت خود مردم اجرا میشود و پس از تکمیل پرونده، زمینه ارسال آن به یونسکو و حضور ارزیابان برای بررسی ظرفیتهای شهر فراهم میشود.
وی با اشاره به آغاز دوباره فعالیتها در تبریز پس از سالها وقفه، اظهار کرد: امروز پس از حدود ۱۵ سال، دفتر شهر خلاق در آذربایجان شرقی افتتاح میشود و در مرحله نخست، تبریز، مراغه و اهر به عنوان اولویتهای بررسی و مطالعه برای تحقق شهر خلاق شناسایی شدهاند. از هر شهری که برای ورود به این فرایند اعلام آمادگی کند، استقبال میکنیم تا ظرفیتها و شاخصهای آن مورد بررسی قرار گیرد و بر اساس نتایج مطالعات، حوزه مناسب برای پیگیری ثبت جهانی مشخص شود. بر اساس مطالعات مقدماتی، تبریز در حوزه ادبیات، اهر در حوزه صنایع دستی و مراغه در حوزه خوراک و غذاهای محلی از ظرفیتهای لازم برای پیگیری ثبت جهانی برخوردار هستند.
وی با تشریح دستاوردهای ثبت شهرها در شبکه جهانی یونسکو، بیان کرد: ثبت تبریز به عنوان شهر خلاق، اعتبار بین المللی برای این شهر به همراه دارد و موجب میشود نام و ظرفیتهای آن بیش از گذشته در محافل جهانی مطرح شود. این عنوان میتواند با تقویت برند تبریز، زمینه معرفی بهتر ظرفیتهای فرهنگی و هنری شهر، جذب گردشگر و سرمایه گذار و رونق اقتصاد محلی را فراهم کند و از این طریق به تقویت اقتصاد مقاومتی نیز کمک کند.
مدیرعامل انستیتو شهرهای خلاق کشور تاکید کرد: برندسازی و معرفی ظرفیتهای شهرهای ایران در ابعاد مختلف دیپلماسی اقتصادی و سیاسی اهمیت دارد و به خصوص در شرایط جنگی امروز میتواند به اصلاح نگاه جهانی به شهرهای کشور کمک کند تا دنیا با واقعیتهای فرهنگی، تاریخی و اجتماعی این مناطق بیشتر آشنا شود.
وی افزود: ثبت جهانی شهرهای خلاق، فرصتی برای عرضه فرهنگ، هنر، ادبیات و داشتههای بومی ایران به جهان است و تبریز با پیشینه تاریخی و فرهنگی خود میتواند از این ظرفیت برای معرفی هرچه بهتر جایگاهش در عرصه بین المللی بهره ببرد.
مشارکت مردم و رسانهها شرط تحقق شهر خلاق تبریز است
فریدون نعمتزاده که در این نشست به عنوان مدیر دفتر انستیتو شهر خلاق آذربایجان شرقی معرفی شد، نیز با تاکید بر نقش مردم در تحقق اهداف این مجموعه، اظهار کرد: ثبت جهانی تبریز به عنوان شهر خلاق تنها با مشارکت و همراهی مردم امکان پذیر است. زمانی که مردم و رسانهها برای تحقق یک هدف مشترک بسیج شوند و ظرفیتهای اجتماعی در مسیر مشخصی قرار گیرد، امکان دستیابی به آن هدف افزایش مییابد، از این رو، همراهی رسانهها در معرفی داشتهها و توانمندیهای شهرها اهمیت زیادی دارد.
وی با بیان اینکه ظرفیتهای شهرهای مختلف آذربایجان شرقی هنوز به درستی شناسایی و معرفی نشده است، ادامه داد: در استان، علاوه بر تبریز، شهرهای دیگری نیز وجود دارند که از توانمندیهای ارزشمندی برخوردار هستند و برخی از این ظرفیتها حتی در سطح کشور کم نظیر است، اما نام و ویژگیهای آنها آنطور که باید شناخته نشده است.
وی به ظرفیتهای اقتصادی و مهارتی زنان در مناطق مختلف اشاره کرد و گفت: بانوان خانه داری در استان حضور دارند که با شناسایی، حمایت و فراهم کردن زمینه فعالیت برای آنها میتوان ظرفیتهایی در حد یک بازار اقتصادی ایجاد کرد و زمینه درآمدزایی و اشتغال را برای این افراد فراهم آورد.
مدیر دفتر انستیتو شهر خلاق آذربایجان شرقی اظهار کرد: تلاش ما این است که با بهره گیری از ایدههای خلاقانه، زیباییها، توانمندیها و ویژگیهای منحصربفرد شهرهای استان را به جهان معرفی کنیم.
وی افزود: اولویت این مجموعه، ایجاد ارزش اقتصادی و برندسازی برای استان از مسیر شناسایی ظرفیتهای شهر خلاق است و هدف نهایی نیز ثبت این شهرها در شبکه جهانی یونسکو است، اما پیش از آن باید داشتههای بومی را شناسایی، تقویت و به فرصتهای اقتصادی تبدیل کنیم.


دیدگاه