افشین نجفقلی دوست – اقتصاد آینده – آذربایجان شرقی(مراغه ) : بازیِ مالیاتی در برخی شهرهای جهان ؛ آیا پیمانکارانِ انحصاری از «اصابتِ مالیات» فرار می‌کنند؟»
مقدمه:
در اقتصادِ بخش عمومی، مالیات مانند یک تیرِ رها شده است؛ یا باید مستقیماً بر سینه «سودِ واقعیِ مؤدی» اصابت کند (اصابت مالیاتی)، یا آن‌قدر در بازی‌های حسابداری و انحصارها کمانه می‌کند که بارِ آن نه‌تنها بر دوش صاحبِ درآمد، بلکه بر شانه «مردم» یا «بیت‌المال» (بازتاب مالیاتی) منتقل می‌شود.
وضعیتِ درآمدهای کلانِ برخی شرکت‌های پیمانکار در بخش‌های پردرآمدِ بیمارستانیِ مراغه، یک معمای بزرگ برای افکار عمومی است؛ شرکت‌هایی که از امکانات دولتی (محل ، دستگاه، کادر و زیرساخت و…) استفاده می‌کنند، درآمدهای نجومی دارند، اما سهمِ پرداختی‌شان به دانشکده علوم پزشکی ناچیز است. در این میان، این پرسش بنیادین مطرح است که «مالیاتِ این پیمانکاران در مراغه به چه نقطه‌ای اصابت می‌کند؟»
در ادامه، جهت تنویر افکار عمومی و ارتقای شفافیت در نظام مالیاتی شهرستان، چک‌لیستی از پرسش‌های اساسی خطاب به ریاست محترم اداره امور مالیاتی مراغه تدوین شده است:
چک‌لیست پرسش‌های رسانه‌ای از اداره امور مالیاتی مراغه ؟!
الف) محور شفافیت درآمدی (اصابت مالیات)
[ ] راستی‌آزمایی ارقام: اداره مالیات بر چه مبنایی «درآمد مشمول مالیات» پیمانکاران انحصاریِ بخش‌های درمانی (تصویربرداری، آزمایشگاه، داروخانه و…) را احراز می‌کند؟ آیا تطبیقِ داده‌های تراکنش‌های بانکی/پایانه‌های فروشگاهی با مبالغ ابرازی، نشان‌دهنده درآمد واقعی است یا صرفاً ارقام صوری؟
[ ] سهم‌الشرکه واقعی: آیا اداره مالیات به قراردادهای فی‌مابینِ پیمانکار و دانشکده علوم پزشکی دسترسی دارد تا مشخص شود با وجود درآمد نجومی، چرا تنها سهمِ ناچیزی از آن به بیت‌المال (دانشکده) می‌رسد؟ آیا این «هزینه‌سازی‌های کاذب» برای کاهش پایه مالیاتی بررسی شده است؟
ب) محور انتقال بار (بازتاب مالیاتی)
[ ] مهندسی مالیاتی: آیا اداره مالیات بررسی کرده است که پیمانکار، «مالیاتِ عملکردِ» خود را از طریقِ افزایشِ هزینه‌ی خدمات به بیماران (جیب مردم) یا کاهشِ خدماتِ ضروریِ بیمارستان (هزینه به بخش عمومی) بازتاب می‌دهد؟
[ ] استهلاک پنهان: هزینه‌های سنگینِ ناشی از استهلاکِ تجهیزاتِ دولتی که توسط این پیمانکاران استفاده می‌شود، توسط چه کسی پرداخت می‌شود؟ آیا پیمانکار این هزینه‌ها را در دفاتر مالی خود به‌عنوان «هزینه قابل‌قبول» ثبت کرده تا مالیات کمتری بدهد؟ (اگر چنین است، این مصداق بارزِ بازتابِ بارِ مالیاتی به دولت است).
ج) محور هوشمندسازی و نظارت ؛
[ ] پایانه‌های فروشگاهی:
چند درصد از دستگاه‌های کارت‌خوان و پایانه‌های پرداختِ مستقر در بخش‌های خصوصیِ درونِ بیمارستان‌های مراغه، به «سامانه مودیان» متصل هستند؟ آیا درآمدهای این پیمانکاران به‌صورت شفاف در کارپوشه مالیاتی ثبت می‌شود؟
[ ] عدالت مالیاتی: آیا مالیاتِ قطعیِ وصول‌شده از این پیمانکاران، با شاخص‌های سودآوریِ بخش‌های انحصاریِ درمانی همخوانی دارد، یا همچنان بارِ مالیات بر دوشِ کسبه خردِ شهر است و درآمدهای کلانِ رانتی از «اصابتِ عادلانه» معاف مانده‌اند؟
سخن پایانی با افکار عمومی:
این پرسش‌ها نه برای مچ‌گیری، بلکه برای تضمینِ «عدالت مالیاتی» است.
وقتی زیرساختِ عمومی (بیمارستان دولتی) در اختیار بخش خصوصی است، مالیات باید دقیقاً بر سودِ خالصِ آن بخش اصابت کند؛ و اینکه به بهانه «هزینه‌های پنهان»، به مردم و بیت‌المال کمانه کند سوالی است که باید برای آن شفافیت در عمل را اطلاع رسانی نمود شهروندان منتظر پاسخ‌های شفافِ مالیاتی برای صیانت از منابعِ عمومی مراغه هستند.
دیدگاه