افشین نجفقلی دوست – اقتصاد آینده – آذربایجان شرقی(مراغه ) : این دیباچه راهبردی به‌منظور ارائه یک چارچوب عملیاتی منسجم برای بازآفرینی ساختار حکمرانی، خشکاندن بستر‌های تعارض منافع و انحصار، ارتقای شفافیت اداری-مالی و صیانت از حقوق عامه در حوزه سلامت شهرستان مراغه تدوین شده است. مخاطبان رسمی و ارکان تحول این سند عبارتند از:
۱. دستگاه قضایی (دادستانی محترم عمومی و انقلاب و نهادهای نظارتی قضایی): به‌عنوان ناظر عالی بر حقوق عامه، پیشگیری از وقوع جرم، فسادستیزی و تضمین اجرای قوانین
آمره در قراردادها و مناقصات سلامت.
۲. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی:
به‌عنوان مرجع سیاست‌گذار کلان، قانون‌گذار استانداردهای درمانی و متولی اصلی پاسخگویی ستادی به نیازهای منطقه‌ای.
۳. دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی مراغه:
?به‌عنوان بازوی اجرایی و کارفرمای میدانی در اداره مراکز تشخیصی، آموزشی و درمانی شهرستان شامل مراکز سینا، امیرالمؤمنین (ع) و شهید بهشتی (پرتال رسمی دانشکده علوم پزشکی مراغه)
?رویکرد محوری این سند، حرکت از رویکرد انفعالی و متمرکز به یک اکوسیستم هوشمند، داده‌محور و قانون‌مدار است؛ رویکردی که در آن سلامت اداری صرفاً با توصیه‌های اخلاقی دنبال نمی‌شود، بلکه به‌وسیله معماری نرم‌افزاری مقید، پیوستگی‌های پیش‌نیاز در گردش‌های مالی-حقوقی، و توانمندسازی کادر درمان در قالب تعاونی‌های مشارکتی تضمین می‌گردد.
تصویر ۱:
?دیاگرام مفهومی یکپارچگی ارکان سه‌گانه حاکمیتی، سامانه‌های نرم‌افزاری پیش‌نیازدار، تعاونی درمان و سازوکارهای حمایتی-شفافیت.
?زمینه نهادی و آسیب‌شناسی وضع موجود مراکز درمانی مراغه
بررسی میدانی عملکرد نظام بهداشت و درمان در مراغه با استناد به اطلاعات منتشره در(پرتال رسمی دانشکده علوم پزشکی مراغه)
نشان می‌دهد که علی‌رغم جان‌فشانی‌های کادر درمان و توسعه زیرساخت‌های فیزیکی در مراکزی نظیر مرکز آموزشی و درمانی سینا و بیمارستان امیرالمؤمنین (ع)، برخی چالش‌های ساختاری مانع از تحقق کامل عدالت و کارآمدی شده‌اند:
?گسست در فرایندهای نظارتی و قراردادی:
↙️شیوه سنتی مدیریت قراردادهای نیروی انسانی و پزشکان بعضاً موجب تأخیر، ناپایداری شغلی یا نادیده‌گرفتن الزامات آمره قانون کار و بیمه تأمین اجتماعی می‌گردد.
↙️تمرکزگرایی و خطر شکل‌گیری انحصار در واگذاری‌ها:
?مدیریت پیمان‌های درآمدزای کلان بیمارستانی توسط اشخاص یا شرکت‌های خاص، همواره خطر انحصار، تضییع بیت‌المال و ایجاد نارضایتی عمومی میان پرسنل درمانی را در پی داشته است؛ در حالی که بدنه اصلی ارائه‌دهنده خدمت خود کادر سلامت هستند.
↙️شکاف عمیق میان داده‌های بالینی و پژوهش‌های کاربردی:
?ارزیابی عملکرد تشخیصی و درمانی پزشکان فاقد یک مدل مفهومی و نظام‌مند مبتنی بر رتبه‌بندی کیفی است و پیوند داده‌های درمان با مراکز تحقیقاتی به حد کفایت برقرار نیست.
?عدم شفافیت در هزینه‌ها برای مراجعان و رهاشدگی بیماران خاص:
نبود درگاه شفاف، برخط و قابل فهم برای اعلام دقیق تعرفه‌ها، زمینه بی‌اعتمادی شهروندان را فراهم می‌سازد و از سویی دیگر، بیماران صعب‌العلاج در تأمین دارو و خدمات تخصصی زیر بار هزینه‌های فاجعه‌بار سلامت قرار می‌گیرند.
?بنابراین، گذار از آسیب‌های موجود نیازمند بازطراحی فرآیندها بر بستر نرم‌افزارهای هوشمند بازدارنده و تقویت مالکیت جمعی کادر درمان است.
↙️محورهای شش‌گانه اصلاح ساختاری، هوشمندسازی و انحصارزدایی
در راستای مهار آسیب‌های یادشده و ایجاد انضباط پایدار و با بهره‌گیری از زیرساخت‌های جاری اعلامی در(پرتال رسمی دانشکده علوم پزشکی مراغه)
?بسته راهبردی زیر در قالب ۶ محور عملیاتی و هوشمند جهت استقرار و اجرا پیشنهاد می‌گردد:
1️⃣ نظام پیشنهادات فعال و رفع خلأهای مقرراتی ؛
?میان دانشکده و وزارتخانه
ارتقای سامانه‌های الکترونیک پیشنهادات به یک پلتفرم تعاملی و فعال ثبت، پایش و پیگیری پیشنهادهای میدانی کارکنان و نخبگان سلامت مراغه به‌گونه‌ای که بازخوردهای عملیاتی به‌صورت خودکار تحلیل و جهت اصلاح ضوابط یا جبران کسری‌ها به مراجع تصمیم‌گیر وزارت بهداشت منعکس شود.
این سازوکار مانع از انباشت مشکلات بومی در صف خدمات می‌گردد.
2️⃣ هوشمندسازی سامانه انعقاد قراردادها با تضمین پیش‌نیازهای قانونی
استقرار سامانه جامع انعقاد الکترونیک قرارداد با کادر درمان، پزشکان و پرسنل شرکتی به‌نحوی‌که هر مرحله از کار (ثبت کارکرد، پرداخت، تمدید) منوط به تأیید سیستمی مرحله قبل باشد.
?در این فرایند، ثبت قرارداد بدون بارگذاری تسویه‌حساب ماهانه بیمه شغلی تأمین اجتماعی و پرداخت قطعی حداقل حقوق و مزایای مصوب قانون کار از نظر سیستمی ناممکن خواهد بود تا هیچ حقی از نیروهای شاغل پایمال نگردد.
3️⃣ انحصارزدایی از بخش‌های درآمدزای بیمارستانی با اولویت تعاونی کادر درمان ؛
?هوشمندسازی جریان واگذاری بخش‌های درآمدزای کلان (نظیر تصویربرداری، آزمایشگاه، داروخانه‌ها، خدمات پاراکلینیکی و فضاهای جانبی) با اعمال اولویت قانونی به شرکت تعاونی مصرف و مسکن و خدمات کادر درمان شهرستان مراغه.
?این راهبرد علاوه بر خروج بیمارستان‌ها از سیطره شرکت‌های انحصارطلب خاص، سود حاصله را مستقیماً در قالب خدمات رفاهی و تسهیلات معیشتی میان پرسنل توزیع کرده و مانع از خروج سرمایه از چرخه سلامت منطقه می‌شود.
4️⃣ تدوین مدل مفهومی هوشمند گریدبندی بالینی و پیوند آن با پژوهش
طراحی چارچوب مفهومی نرم‌افزاری و پیشنهاد لایحه/دستورالعمل قانونی برای رتبه‌بندی کیفی پزشکان فعال در بیمارستان‌ها بر مبنای شاخص‌های علمی:
?درصد انطباق تشخیص اولیه با نتیجه قطعی و استانداردهای بالینی؛
?نرخ بهبود، طول دوره بستری و نرخ بازگشت مجدد بیماران؛
?اتصال خودکار پرونده‌های تشخیصی به مراکز تحقیقات و پژوهش‌های بالینی دانشکده جهت تولید شواهد علمی و پژوهش‌محور کردن فرایند درمان.
5️⃣ تأسیس صندوق حمایتی درمان بیماران صعب‌العلاج از عواید بخش‌های واگذارشده ؛
?تخصیص سهم معین و مصوب از درآمدهای مازاد بخش‌های واگذارشده به تعاونی درمان جهت واریز به صندوق اختصاصی حمایت از بیماران مبتلا به بیماری‌های خاص و صعب‌العلاج.
?توزیع منابع این صندوق بر پایه سامانه‌ای هوشمند و طبقه‌بندی نیازهای دارویی، تجهیزاتی و حمایتی افراد فاقد توان مالی انجام می‌پذیرد تا هیچ بیماری به دلیل فقر مالی از چرخه درمان محروم نگردد.
۶. راه‌اندازی پرتال عمومی و برخط اطلاع‌رسانی تعرفه خدمات بیمارستانی ؛
?طراحی پلتفرم عمومی و پویا ذیل درگاه‌های رسمی برای انتشار شفاف هزینه‌ها، فرانشیزها و تعرفه کلیه خدمات سرپایی و بستری بیمارستان‌های مراغه، همراه با به‌روزرسانی لحظه‌ای.
?دسترسی آسان بیماران از طریق
کیوسک‌های اطلاع‌رسانی بیمارستانی و نرم‌افزارهای تحت وب، هرگونه اخذ وجه خارج از تعرفه رسمی را مهار کرده و آرامش روانی مراجعان را تضمین می‌کند.
✅اقدامات فوری، ضمانت‌های اجرایی قضایی و نقشه راه پیاده‌سازی
تحقق عملیاتی این دیباچه و گذر از بن‌بست‌های سنتی مستلزم اقدامات فوری و هم‌راستایی کامل مراجع سه‌گانه با بازخوانی فرایندهای اجرایی معرفی‌شده در(پرتال رسمی دانشکده علوم پزشکی مراغه) به شرح زیر است ؛
?گام‌های اجرایی ۴۵ روزه:
1️⃣ تشکیل «کمیته مشترک سلامت اداری و صیانت از خدمات سلامت مراغه» با حضور نمایندگان دادستانی، دانشگاه و بازرسی وزارتخانه؛
2️⃣ مسدودسازی هرگونه انعقاد قرارداد غیرسیستمی و ایجاد گیت نرم‌افزاری الزام واریز بیمه و حداقل حقوق مصوب؛
3️⃣ ابلاغ فراخوان اولویت‌بخشی به شرکت تعاونی کادر درمان جهت واگذاری بخش‌های مستعد و استقرار درگاه اطلاع‌رسانی تعرفه‌ها.
منابع و مراجع:
?پرتال رسمی دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی مراغه تاریخ دسترسی مهر 1405
?دستورالعمل‌های ابلاغی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در خصوص نظارت بر قراردادهای بالینی، قانون کار و رفاه اجتماعی، و موازین پیشگیری از تعارض منافع در مراکز درمانی دولتی.
دیدگاه